Βουλή σε ρόλο Κολοσσαίου: Μπακογιάννη vs Κωνσταντοπούλου, Δουδωνής σε ελεύθερο ρόλο – Στα έδρανα με πάθος και ιστορικές αναφορές – Όταν το Excel του Σκέρτσου δεν βλέπει τα… τρένα

Το κοινοβούλιο μετατράπηκε ξανά σε ρωμαϊκή αρένα, με τη Ζωή Κωνσταντοπούλου σε ρόλο Μάξιμου από το Gladiator, τη Ντόρα Μπακογιάννη ως την έμπειρη αυτοκράτειρα που δεν τσιμπάει από “μπλόφες”, και τον Παναγιώτη Δουδωνή να προσπαθεί να υπερασπιστεί το γόητρο του βουλευτή Επικρατείας, σαν χαρακτήρας του Twelve Angry Men. Οι αντιπαραθέσεις είχαν προσωπικούς τόνους, ιστορικές αναφορές και άφθονες δόσεις ειρωνείας, αποδεικνύοντας πως η πολιτική δεν είναι απλώς μια σύγκρουση επιχειρημάτων, αλλά και ένας αγώνας επίδειξης ρητορικής αψύτητας.

Η Siemens, το “κλάμα” και οι βουλευτές πολλαπλών ταχυτήτων

Η Μπακογιάννη, μιλώντας για «ανίερες συμμαχίες» και προσπαθώντας να διαχωρίσει τη θέση της από την πρόεδρο της Πλεύσης Ελευθερίας, υπενθύμισε πως η ίδια δεν χρειάστηκε ποτέ να «κλαφτεί». Σαφής αιχμή προς την Κωνσταντοπούλου, η οποία συχνά καταγγέλλει μπούλινγκ και αποκλεισμό. Η απάντηση ήρθε με τις κλασικές επιθέσεις σε θέματα ηθικής και διαφάνειας, με τις Siemens και τα πόθεν έσχες να γίνονται ξανά πρωτοσέλιδα μέσα στην αίθουσα. Ο Δουδωνής, πάλι, εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία να χτυπήσει τη ΝΔ από το ηθικό της πλεονέκτημα, αφήνοντας αιχμές για το πώς η παράταξη υπερασπίστηκε τον Καραμανλή μετά τα Τέμπη.

Συμπέρασμα; Η πρόταση δυσπιστίας εξελίσσεται περισσότερο σε ψυχανάλυση των πολιτικών σχέσεων παρά σε κοινοβουλευτική διαδικασία. Όμως, όπως θα έλεγε και ο Μακιαβέλι, «στην πολιτική, όπως και στη ζωή, δεν έχει σημασία τι είναι αλήθεια, αλλά τι φαίνεται να είναι αλήθεια». Και εδώ, η εικόνα που μένει είναι μια Βουλή όπου το παρελθόν συγκρούεται με το παρόν, αλλά η ουσία χάνεται μέσα στις προσωπικές μονομαχίες.

Μια συζήτηση με μπόλικο… θέατρο

Η προ ημερησίας διάταξης συζήτηση εξελίχθηκε σε μια ζωντανή πολιτική παράσταση, με διακοπές, επιπλήξεις και… ιστορικές παραπομπές που θα ζήλευε ακόμα και ο Άαρον Σόρκιν στο The West Wing. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, σε μια προσπάθεια να δείξει ότι δεν αγχώνεται από την πρόταση δυσπιστίας, προκάλεσε την αντιπολίτευση να την καταθέσει, λες και τους προσκαλούσε σε μια μονομαχία τύπου High Noon. Από την άλλη, η Ζωή Κωνσταντοπούλου έκανε ό,τι μπορούσε για να κρατήσει τον ρόλο της πολιτικής disruptor, μέχρι που ο Νικήτας Κακλαμάνης της έκανε την κλασική κοινοβουλευτική «σύσταση», λες και προσπαθούσε να επιβάλει την τάξη σε μια αίθουσα όπου ο καθένας είχε τη δική του ατζέντα.

Ο Στάλιν, ο Νίτσε και μια δόση Καβάφη

Το σκηνικό δεν θα ήταν πλήρες χωρίς τις απαραίτητες ιστορικές και φιλοσοφικές αναφορές. Ο Μητσοτάκης, με διάθεση χιούμορ, θύμισε στην Κωνσταντοπούλου πως η 5η Μαρτίου ήταν η επέτειος θανάτου του Στάλιν, κάνοντας μια έμμεση νύξη ότι η στάση της θύμιζε κάτι από τη σοβιετική παράδοση. Ο Κουτσούμπας, φυσικά, δεν άφησε την πάσα να πάει χαμένη, ρωτώντας «τι σχέση έχει ο Στάλιν με την Κωνσταντοπούλου;», ενώ ο Παφίλης απάντησε στον πρωθυπουργό με ένα πιο μακάβριο σχόλιο περί ανάστασης από τον τάφο. Στο φιλοσοφικό κομμάτι, ο Μητσοτάκης επιστράτευσε τον Νίτσε για να μιλήσει για την «τοξική αμφιβολία» της εποχής, ενώ έριξε και μια καβαφική ατάκα περί «αλήθειας χωρίς μίσος». Η συζήτηση ολοκληρώθηκε με όλα τα στοιχεία μιας καλής πολιτικής παράστασης: συγκρούσεις, ιστορικές αναλογίες και μια δόση ακαδημαϊκής σοβαροφάνειας, αφήνοντας το κοινό να αναρωτιέται αν η επόμενη πράξη θα έχει έστω κάτι νέο ή αν το έργο θα συνεχίσει να επαναλαμβάνεται χωρίς καμία ανατροπή.

Όταν η αξιολόγηση είναι για τους άλλους

Η συνταγματική κατοχύρωση της αξιολόγησης στο Δημόσιο μπορεί να μοιάζει με μια ωραία ιδέα, αλλά όπως θα έλεγε και ο Θουκυδίδης, «οι ισχυροί πράττουν ό,τι τους επιτρέπει η δύναμή τους και οι αδύναμοι υπομένουν ό,τι τους επιβάλλεται». Ο Δημήτρης Κουτσούμπας το είπε πιο απλά: πρώτα να αξιολογηθούν οι υπουργοί και μετά οι δημόσιοι υπάλληλοι. Διότι, αν υπάρχει κάποιος που πρέπει να αποδείξει ότι κάνει σωστά τη δουλειά του, δεν είναι αυτός που κάθεται πίσω από ένα γραφείο μιας δημόσιας υπηρεσίας, αλλά εκείνος που υποτίθεται ότι βρίσκει και τοποθετεί τους άριστους. Αλλά στην πολιτική, η αξιολόγηση έχει μια ενδιαφέρουσα μονομέρεια: εφαρμόζεται πάντα προς τα κάτω, ποτέ προς τα πάνω. Αν γινόταν αλλιώς, η ιδέα της αξιοκρατίας θα θύμιζε περισσότερο το A Few Good Men και λιγότερο μια κακογραμμένη πολιτική παράσταση.

Αγώνες, μεταγραφές και το σύνδρομο της χαμένης δυναστείας

Όταν ένας πολιτικός εύχεται «καλούς μας αγώνες», συνήθως εννοεί «καλή μας τύχη», καθώς γνωρίζει ότι το παιχνίδι παίζεται σε ένα γήπεδο όπου οι κανόνες αλλάζουν ανάλογα με το ποιος κρατά τη σφυρίχτρα. Ο Πέτρος Παππάς εντάχθηκε στο ΠΑΣΟΚ και δεσμεύτηκε να μεταφέρει το όραμά του στη Βόρεια Ελλάδα – λες και το Κίνημα χρειαζόταν απεσταλμένο για να ανακαλύψει μια περιοχή που άλλοτε θεωρούσε εκλογικό του προπύργιο. Και εκεί που η πολιτική σκηνή θυμίζει ποδοσφαιρικό μεταγραφικό παζάρι, με τον καθένα να αλλάζει ομάδα για «το καλό του παιχνιδιού», έρχεται η ΝΔ να αναρωτηθεί αν μια Βουλή χωρίς Καραμανλή είναι πράγματι βιώσιμη. Το ερώτημα παραμένει: η αμφιβολία της κυβέρνησης είναι πολιτική ή απλώς το σύνδρομο της χαμένης δυναστείας χτυπάει ξανά; Διότι, όπως θα έλεγε και ο Μακιαβέλι, «οι ισχυρές δυναστείες δεν πέφτουν επειδή ηττήθηκαν, αλλά επειδή δεν προσαρμόστηκαν».

Όταν το Excel του Σκέρτσου δεν βλέπει τα τρένα αλλά το … Μάτι 

Ο Άκης Σκέρτσος, από τη θέση του υπουργού Επικρατείας, φαίνεται να ακολουθεί το παλιό ρητό του Μπαλζάκ: “Η πολιτική δεν είναι επιστήμη, είναι τέχνη – και μάλιστα η τέχνη του να κάνεις τους άλλους να πιστεύουν πως ό,τι κάνεις είναι για το καλό τους.” Μόνο που σε αυτή την περίπτωση, ούτε το Excel ούτε οι μπλε φάκελοι κατάφεραν να του δείξουν εγκαίρως ότι το ελληνικό σιδηροδρομικό σύστημα είχε φτάσει σε σημείο κατάρρευσης. Παλιότερα μας έλεγε κατι χαριτωμένα για το «μπλοκάκι του Σημίτη» και το «Excel του Μητσοτάκη», αλλά προφανώς το λογιστικό φύλλο που υπολόγιζε τις πιθανότητες πολιτικής επιβίωσης δεν είχε λάβει υπόψη του ότι κάποια γεγονότα – όπως το δυστύχημα στα Τέμπη – δεν μπορείς να τα διαγράψεις σαν ένα λάθος κελί.

Μάτι, συγκάλυψη και η πολιτική ως θέατρο σκιών

Η αντιπαράθεση με τον Σωκράτη Φάμελλο έφερε στο προσκήνιο ξανά την τραγωδία στο Μάτι, με τον Σκέρτσο να μιλά για συγκάλυψη και να δείχνει από το κινητό του τη φωτογραφία της σύσκεψης του Τσίπρα. Μόνο που, αν κάτι απέδειξε η υπόθεση αυτή, είναι ότι η κακή επικοινωνιακή διαχείριση δεν είναι το ίδιο με τη συγκάλυψη για την οποία κατηγορείται σήμερα από τα κόμματα της αντιπολίτευσης η κυβέρνηση. Η διαφορά είναι απλή: οι νεκροί δεν κρύβονται, είτε από τη φωτιά είτε από τη σύγκρουση δύο τρένων. Το Μάτι ήταν ένα τραγικό φιάσκο διαχείρισης, αλλά η αλληλουχία των γεγονότων δεν άλλαξε – σε αντίθεση με αυτό που κατηγορούν οι συγγενείς των θυμάτων κυβερνητικούς παράγοντες για τα Τέμπη. Ο Σκέρτσος, στην προσπάθειά του να επιτεθεί στον ΣΥΡΙΖΑ, ξέχασε μια λεπτομέρεια: όταν κατηγορείς τους άλλους για επικοινωνιακούς χειρισμούς, δεν μπορείς να κάνεις το ίδιο σε μεγαλύτερη κλίμακα και να περιμένεις να σε πάρουν στα σοβαρά.

Και κάπου εδώ, η συζήτηση για την πρόταση δυσπιστίας πήρε τη μορφή πολιτικής ρεβάνς, με τους πρωταγωνιστές να αναμετριούνται για τα πεπραγμένα του παρελθόντος, λες και οι πολίτες ενδιαφέρονται περισσότερο για το ποιος είπε τι πριν πέντε χρόνια και όχι για το πώς φτάσαμε ως εδώ. Στο τέλος της ημέρας, δεν έχει σημασία αν η Βουλή μοιάζει με σκηνή από το Gladiator ή με επεισόδιο από το House of Cards – η πραγματικότητα παραμένει αμείλικτη. Και οι πολίτες δεν χρειάζονται άλλα θεάματα, χρειάζονται απαντήσεις. Άλλωστε οι πολίτες ψήφισαν τον Κυριάκο Μητσοτάκη, του έδωσαν «λευκή επιταγή» κύριε Σκέρτσο, για να τα αλλάξει όλα και να φτιάξει ένα κανονικό κράτος και όχι για να λέτε τι έκανε ο ΣΥΡΙΖΑ πριν από 6 χρόνια…

Διπλωματικό “Groundhog Day”

Αν κάτι χαρακτηρίζει τις πενταμερείς διασκέψεις για το Κυπριακό, είναι η αίσθηση πως παρακολουθούμε το ίδιο έργο σε επανάληψη – κάτι μεταξύ Groundhog Day και Casablanca, όπου όλοι γνωρίζουν τους ρόλους τους και τις ατάκες που πρέπει να πουν. Ο Νίκος Χριστοδουλίδης ανεβαίνει στη σκηνή με πρόθεση να δείξει συναινετικό προφίλ, προσκαλώντας τους πολιτικούς του αντιπάλους στη Γενεύη, ενώ ο Τατάρ συνεχίζει να πιέζει για «κυριαρχική ισότητα», γνωρίζοντας πως το σενάριο αυτό έχει ήδη απορριφθεί αμέτρητες φορές. Στο παρασκήνιο, η Αθήνα και η Λευκωσία προετοιμάζονται για όλα τα πιθανά σενάρια, λες και υπάρχει κάποιο που δεν έχουμε δει ξανά στις προηγούμενες άκαρπες συνομιλίες.

Η Ευρώπη εξοπλίζεται, η Τουρκία περιμένει

Ενώ η Κύπρος μπαίνει ξανά σε τροχιά διαπραγματεύσεων, η Αθήνα έχει άλλα ανοιχτά μέτωπα. Στη Σύνοδο Κορυφής, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα διεκδικήσει ξεκάθαρες δεσμεύσεις για τις αμυντικές δαπάνες και θα προσπαθήσει να εξασφαλίσει πως το ReArm Europe δεν θα γίνει έμμεσος χρηματοδότης της τουρκικής πολεμικής βιομηχανίας. Η «ειδική σχέση» ΕΕ-Τουρκίας, που φαίνεται να χτίζεται, δεν ηχεί καλά στην Αθήνα, η οποία παρακολουθεί με δυσπιστία κάθε νέα πρωτοβουλία που ενδέχεται να ενισχύσει την Άγκυρα. Η συζήτηση, βέβαια, θα γίνει με όρους ψυχρής διπλωματίας – αλλά όπως μας δίδαξε ο Σουν Τζου, «η υπέρτατη τέχνη του πολέμου είναι να υποτάσσεις τον εχθρό χωρίς μάχη». Το θέμα είναι ποιος τελικά θα υποταχθεί στη γεωπολιτική σκακιέρα.

• Ζωή Κωνσταντοπούλου
• Κυριάκος Μητσοτάκης
• Ντόρα Μπακογιάννη