Βραβείο Ιδρύματος Κώστα & Ελένης Ουράνη, Ακαδημίας Αθηνών στους Γιώργο Δενδρινό και Σοφία Ζαραμπούκα

Ανακοινώθηκαν στις 21 Δεκεμβρίου 2021 οι τιμητικές διακρίσεις της Ακαδημίας Αθηνών για το 2021 σε ανθρώπους των γραμμάτων, των επιστημών, της τέχνης και της προσφοράς.

Δύο συγγραφείς των Εκδόσεων Πατάκη τιμήθηκαν με το Βραβείο Ιδρύματος Κώστα & Ελένης Ουράνη.

O Γιώργος Δενδρινός τιμήθηκε με το Βραβείο Αφηγηματικού Πεζού Λόγου για το βιβλίο Είδες να μαδάνε την κότα. Η Σοφία Ζαραμπούκα τιμήθηκε με το Βραβείο Παιδικής Λογοτεχνίας για το βιβλίο 1821, Επανάσταση.

Λίγα λόγια για το βιβλίο Είδες να μαδάνε την κότα, Γιώργος Δενδρινός.

Κεφαλλονιά, Κέρκυρα, Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Η περιπετειώδης διαδρομή δύο αδελφιών από τη γέννησή τους στις αρχές του 20ού αιώνα έως τη δεκαετία του 1980: βαλκανικοί θρίαμβοι, Εθνικός Διχασμός, Μικρασιατική Καταστροφή, ριζοσπαστικές κοινωνικές μεταλλάξεις, μεταξική νιρβάνα, αλβανικό έπος, κατοχική πείνα, παρεξηγημένη Αντίσταση, μισαλλόδοξος Εμφύλιος…

Ένα πολυπρόσωπο αφήγημα για τους ανθρώπους που η ζωή τους έρχεται αντιμέτωπη με τη μεγάλη Ιστορία, για τις μεγάλες και τις μικρές προσδοκίες, για τους ανεκπλήρωτους έρωτες, τα ανθρώπινα πάθη, την τυφλή βία, τις ολέθριες πολιτικές επιλογές. Όπως συμβαίνει σε κάθε εποχή κρίσης, αθώοι και φταίχτες ρίχνονται στο ίδιο καζάνι.

Είπαν για το βιβλίο:

«Πρόκειται για μια σκωπτική μάτια σε ιστορικά δρώμενα που εστιάζονται στην κατοχική Κεφαλλονιά και στον τοπικό εμφύλιο. Η εκάστοτε πραγματικότητα αποκαλύπτεται καταιγιστικά. Όταν ο συγγραφέας ανακαλύπτει το άγνωστο σε αυτόν αριστερό παρελθόν του πατέρα του, μένει άφωνος. Το ίδιο και με τη θεία του και τον αμορόζο της τον Μεμά ή καπετάν Τσεκούρα, που το ’σκασε στην Αμερική και στην Κούβα του Χέμινγουεϋ και του Κάστρο. Γιατί το ’σκασε; Μα γιατί τον κυνήγαγαν να τον σκοτώσουν. Ποιοι; Όλοι. Πρώτα οι εθνοφύλακες, αλλά και η ΟΠΛΑ, γιατί ήταν τροτσκιστής. Μαζί μ’ αυτούς και οι συγγενείς ενός βενιζελικού παπά, που οι αντάρτες του τον έπνιξαν μεσοπέλαγα στο κανάλι της Ιθάκης. Ήταν, είπαν, αντιδραστικός και συνεργάτης των Γερμανών. Πιθανόν όμως να μην ήταν τίποτε από όλα αυτά… Καλό διάβασμα». Θάνος Βερέμης

«Είναι ίσως κοινοτοπία πως η “μεγάλη ιστορία” γίνεται καλύτερα αντιληπτή μέσα από το πρίσμα της “μικρής” τοπικής και οικογενειακής ιστορίας. Είναι όμως ταυτόχρονα αλήθεια. Και στα χέρια ενός προικισμένου αφηγητή, η “μικρή ιστορία” μετατρέπεται σε ένα συναρπαστικό αφήγημα που φωτίζει σκοτεινές εποχές με μοναδικό τρόπο». Στάθης Καλύβας

«Έκπληκτος ανακαλύπτει ο ανυποψίαστος αφηγητής του Γιώργου Δενδρινού πως ο πατέρας του στα νιάτα του είχε μια ζωή για την οποία ουδέποτε είχε μιλήσει. Ήταν απόλυτη η σιωπή που σε πολλές ελληνικές οικογένειες κάλυψε τα πεπραγμένα του αιματηρού Εμφυλίου. Αυτήν την ιστορία ξετυλίγει τώρα αντλώντας από τα καταχωνιασμένα πατρικά ημερολόγια καθώς και από την ενδελεχή έρευνα και τις συνομιλίες του με επιζώντες της ολέθριας περιπέτειας. Κι όπως και στα άλλα λογοτεχνικά έργα του, γράφει με ευαισθησία, χιούμορ και μια γλώσσα που αναπτύσσεται πολύτροπα· μια γλώσσα που είναι πλαστική, πολύχρωμη, χυμώδης». Ελισάβετ Κοτζιά

«Το βιβλίο του Γιώργου Δενδρινού αποτελεί ένα πύρινο έπος μιας οικογένειας με ρίζες στα Ιόνια Νησιά, της οποίας τα μέλη παρασύρονται από την καταιγίδα των πιο ταραχωδών ιστορικών γεγονότων του εικοστού αιώνα. Αναπλάθει το τραύμα και τον τρόμο του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου και του ελληνικού εμφυλίου, με ζωντανές λεπτομέρειες, αλλά συγχρόνως αποκαλύπτει και την έμφυτη αντοχή και την ανθρωπιά του ελληνικού λαού. Ένα εντυπωσιακό ιστορικό πορτρέτο μιας οικογένειας και ενός έθνους». Νίκολας Γκέιτζ

Λίγα λόγια για το βιβλίο 1821, Επανάσταση, Σοφία Ζαραμπούκα

Στα τοπία της πατρίδας μας σταματώ, κοιτάζω και αναγνωρίζω τα μέρη που δόθηκαν οι μάχες και γράφτηκε η ιστορία της νεότερης Ελλάδας. Απλοί άνθρωποι, που ζούνε στα βουνά, στα χωριά, στα νησιά αυτού του τόπου, και άλλοι, ξενιτεμένοι, διανοούμενοι, έμποροι, στρατιωτικοί, όλοι, αιώνες τώρα, συνδέονται και αγωνίζονται, γιατί άλλο δεν έχουν στον νου τους παρά «ελευθερία και γλώσσα». Ξεχνάμε ότι μόνο 200 χρόνια μάς χωρίζουν  από την επανάσταση του 1821. Ίσως γιατί προερχόμαστε από έναν πολιτισμό που μας κάνει να αισθανόμαστε ελεύθεροι ακόμα και όταν είμαστε πολιορκημένοι. Σ. Ζ.

Είπαν για τη Σοφία Ζαραμπούκα:

«Η Σοφία Ζαραµπούκα ενσάρκωσε όχι απλά µια ανανέωση, αλλά κάτι περισσότερο. Μια τοµή στο εικονογραφηµένο βιβλίο. Στις ζωγραφιές της, το απλό γίνεται σπουδαίο, το φτωχό υλικό φαντάζει ζάπλουτο, το λιτό αναδείχνεται λαµπερό, πάντα απέριττα και καίρια». Ρένα Σιβροπούλου, αναπλ. καθηγ. Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών

«Η Σοφία Ζαραµπούκα αντιµετωπίζει τα παιδιά ως ισότιµους συνοµιλητές. Φέρνει στα µέτρα τους τα υπέροχα πράγµατα του πολιτισµού των ενηλίκων (την αρχαία κωµωδία και την τραγωδία, το θέατρο του Κουν, τον Όµηρο, τα µουσεία του κόσµου) για να τα χαρούν και να τα καταλάβουν. Αλλά φέρνει επίσης στα µέτρα τους πράγµατα πολύ πιο σκοτεινά, όπως τις ασχήµιες της καθηµερινής ζωής και της ιστορίας, και τους δείχνει χαµογελώντας ενθαρρυντικά πώς να τις διακρίνουν και πώς να αντιστέκονται. Το έργο της αντέχει σε αναγνώσεις κι επαναναγνώσεις από διαφορετικές γενιές ανθρώπων». Αλεξάνδρα Ζερβού, καθηγήτρια Παιδικής Λογοτεχνίας και Κλασικής Φιλολογίας στο Π.Τ.Δ.Ε.Παν/μίου Κρήτης

«Το εικονογραφηµένο παιδικό βιβλίο ανέδειξε σπουδαίους τεχνίτες που µε τις εικόνες τους και µόνο απευθύνονται στα πιο µικρά παιδιά και συµβάλλουν στη µετέπειτα σταθερή σχέση βιβλίου και ανθρώπου, δηλαδή στη φιλαναγνωσία». Κυριάκος Ντελόπουλος, βιβλιοθηκονόμος, μελετητής