Βρέχει λεφτά: Βγείτε στους δρόμους… γυμνοί

Ο χορός της βροχής (rain dance) είναι τελετουργικός χορός που έχει σκοπό να προκαλέσει βροχή και να εξασφαλίσει την προστασία των σπαρτών.

Στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια ο χορός αυτός έχει συνδεθεί με τα λεφτά που βρέχει κάθε φορά που Έλληνας πρωθυπουργός συμμετέχει σε μια σύνοδο με θέμα την οικονομία. Πώς τα καταφέρνουμε να κερδίζουμε κάθε φορά πακτωλό χρημάτων αλλά το χρέος να πλησιάζει το 200% δεν το κατάλαβα ποτέ! Και ενώ βρέχει λεφτά Βρυξελλών η ελληνική οικονομία παραμένει καμένη γη, για τα σπαρτά δεν ξέρω!

Χωρίς να θέλω να χαλάσω καλοκαιριάτικα το καλό κλίμα αλλά ο Συμβιβασμός ήταν κατώτερος των περιστάσεων στις Βρυξέλλες, όπου ο πλούσιος Βορράς επέβαλλε τους όρους του.

Να ξεκινήσουμε με τα νούμερα γιατί έχω την εντύπωση ότι χρησιμοποιείται η λογική, τρεις το λάδι, τρεις το ξίδι κι έξι το λαδόξιδο. Βγήκαν οι τίτλοι για το τεράστιο ποσό ύψους 750 δισεκατομμυρίων ευρώ, αυτά είναι για όλους αλλά έχει και καλύτερο! Γιατί μας βάλανε και τον προϋπολογισμό, το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της Ε.Ε. (2021-2027), συνολικού ύψους 1,074 τρισ. ευρώ.

Τόσα λεφτά; Και τα μάτια μας αρχίζουν να γυρίζουν όχι δολάρια αλλά ευρώ σαν του Σκρουτζ Μακ Ντακ!

Πολύ καλό για να είναι αληθινό.

Για να προσγειωθούμε, η συμφωνία αφορά σε ένα μπουκέτο επιχορηγήσεων ύψους 390 δισ. ευρώ και δάνεια που ανέρχονται στα 360 δισ. ευρώ, τα οποία συνθέτουν ένα πακέτο ύψους 750 δισ. ευρώ για το Ταμείο Ανάκαμψης. Δηλαδή επιχορηγήσεις 390 δις, γιατί όποιος αγγίξει τα δανεικά έρχεται ένα μνημόνιο από την Ομόνοια μέχρι τις Βρυξέλλες. Επομένως μιλάμε για 390 δισ., πολύ λίγα για το μέγεθος της καταστροφής από την πανδημία και είναι αρκετά μειωμένα σε σχέση με την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Για να δούμε τι θα πάρουμε εμείς, γιατί αυτό μας ενδιαφέρει, σχετικά με το πακέτο των περίπου 72 δισ. ευρώ για την Ελλάδα τα πράγματα δεν είναι τόσο ανθηρά.

Τι μας είπε ο Πρωθυπουργός; Οι επιδοτήσεις από το πρόσθετο πρόγραμμα το οποίο εγκρίθηκε ουσιαστικά ανέρχονται περίπου σε ένα επιπλέον ΕΣΠΑ και πρόκειται για κάτι παραπάνω από 19 δισ., στα οποία προστίθενται περίπου τα 12,5 δισ. σε δάνεια, για να καταλήξουμε ξανά στο τελικό ποσό των 32 δισ. ευρώ.

Δηλαδή δεν συζητώ για τα δανεικά, επομένως βγάζοντας εκτός το ΕΣΠΑ μένουμε με 19 δισ , για να ανακάμψουμε από την ύφεση λόγω πανδημίας. Αν υπολογίσουμε- με τις πιο συγκρατημένες εκτιμήσεις- τα περίπου 10 δισ που θα χαθούν από τον τουρισμό και την ύφεση που υπολογίζουν οι ξένοι οίκοι αλλά και η ΕΕ προκύπτει το ερώτημα, φτάνουν τα 19 δισ ;

Τα νούμερα, δυστυχώς, μιλούν από μόνα τους και πίσω απ’ αυτά υπάρχουν άνθρωποι και μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Την ώρα που περιμένουμε την καταιγίδα στην ΕΕ πανηγυρίζουν το γερό ψαλίδισμα στα αντιπλημμυρικά που χρειάζονται οι οικονομίες, δηλαδή 22% στις επιχορηγήσεις έναντι της αρχικής πρότασης και για να ισορροπήσει το συνολικό ποσό, παραμένοντας στα 750 εκατ. ευρώ, τα δάνεια πάνε 44% παραπάνω από την αρχική συζήτηση.

Υπάρχουν πολλά γκρίζα σημεία πέρα από το χοντρό ψαλίδι στις επιχορηγήσει και τα δάνεια.

Τι είναι και πως θα λειτουργεί πολυσυζητημένο φρένο εκτάκτου ανάγκης το οποίο θεσμοθετήθηκε κατόπιν πιέσεων, ειδικά της Ολλανδίας. Είδαμε στη διατύπωση ότι δεν είναι ακριβώς σαφές αν μία χώρα επιμείνει να πάει η συζήτηση στο Συμβούλιο επειδή δεν συμφωνεί με το πώς δαπανώνται οι πόροι, πως ακριβώς θα επιλύεται το αδιέξοδο που μπορεί να οδηγήσει σε μία παράλυση στη διαδικασία;

Το τίμημα για να κλείσει η συμφωνία, ήταν ότι είχαμε δραστική περικοπή ή και κατάργηση κάποιων προγραμμάτων τα οποία υποτίθεται αφορούν το μέλλον τής Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είδαμε δραστική περικοπή του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης, είδαμε το EU4Health, αυτό το καινούργιο πρόγραμμα για την υγεία να εξαφανίζεται. Τους επιπλέον πόρους για το Horizon να φεύγουν.

Μήπως ήταν υπερβολικά βαρύ ως τίμημα του συμβιβασμού;

Επίσης αυτό που δεν είναι ξεκάθαρο είναι με ποιους όρους θα πάρουμε αυτά τα χρήματα; Υπάρχουν όροι για τις επιχορηγήσεις, υπάρχουν όροι για τα δάνεια;

Τι μας είπε ο Πρωθυπουργός: «Κανείς δεν μας δίνει χρήματα άνευ όρων. Ούτε το ΕΣΠΑ είναι άνευ όρων. Και το ΕΣΠΑ έχει συγκεκριμένες διαδικασίες. Θα έλεγα μάλιστα ότι οι διαδικασίες στο Ταμείο Ανάκαμψης είναι μάλλον πιο ευέλικτες από τις διαδικασίες του ΕΣΠΑ. Αλλά και το ΕΣΠΑ έχει συγκεκριμένες διαδικασίες, τις οποίες δεν μπορούμε να παρακάμψουμε και με τις οποίες πια είμαστε απολύτως εξοικειωμένοι. Άρα, δεν βλέπω κάποιο ιδιαίτερο πρόβλημα σε αυτό». Η εικόνα για τα προηγούμενα χρόνια, ίσως να είναι χειρότερη.

ΕΣΠΑ λέμε και θα κλαίμε…γιατί ενώ όλες οι κυβερνήσεις πανηγυρίζουν πρώτα για τα λεφτά που δεσμεύουν, μετά για την απορρόφηση αλλά στην αγορά δεν πέφτουν ούτε τα μισά.

Μελέτη της διαΝΕΟσις με θέμα: «ΕΣΠΑ – Ένα εν μέρει ανεκμετάλλευτο αναπτυξιακό κοινοτικό εργαλείο» τεκμηριώνει το πως κοινοτικά κονδύλια ύψους 13,2 δισ. ευρώ παραμένουν ανεκμετάλλευτα από την Ελλάδα. Και σας αντιγράφω από τη μελέτη:

«Αυτοί οι πόροι προέρχονται από το ΕΣΠΑ της περιόδου 2014-2020 το οποίο είναι η επιτομή της παραδοξότητας. Γιατί; Διότι έχει μια απορρόφησή που κινείται στο 91%, αλλά η εκτέλεσή του είναι μόλις στο 40,3%. Πιο απλά η Ελλάδα έχει απορροφήσει 23,8 δισ. ευρώ, αλλά τα 13,2 δισ. ευρώ εξ αυτών δεν έχουν πάει στην αγορά. Πιο σχηματικά, αν και εν μέσω κορονοϊού υπάρχουν πολλά χρήματα για τις επιχειρήσεις από το ΕΣΠΑ, ωστόσο επειδή τα προγράμματα δεν υλοποιούνται, αυτά δεν φτάνουν ποτέ στην πραγματική οικονομία και η κυβέρνηση αναγκάζεται να χρησιμοποιεί ίδιους πόρους και άμεσες ενισχύσεις για να στηρίξει τις επιχειρήσεις».

Επομένως με λογική ΕΣΠΑ από τα 19 δισ ζήτημα είναι να θα φτάσουν στην αγορά τα 8 δισ .

Επίσης τι θα γίνει με το πρόγραμμα απολιγνιτοποίησης; Περικοπές στο Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης που προκαλεί πρόβλημα στο στόχο που έχει τεθεί για την απολιγνιτοποίηση στην Ελλάδα μέχρι το 2028. Που θα βρεθούν πόροι;

Συμπερασματικά τα λεφτά όπως ανακοινώνονται είναι πολλά και για την Ελλάδα. Η χώρα μας δικαιούται να πάρει συνολικά κοντά στα 30 δις από το Ταμείο Ανάκαμψης και σχεδόν άλλα 32 δισ από τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά εργαλεία χρηματοδότησης σε ορίζοντα επταετίας. Όμως οι επιχορηγήσεις περιορίζονται περίπου στα 19 δισ. σε σχέση με τα αρχικά 22,5 δισ. ευρώ, και τα υπόλοιπα 12 δισ. του Ταμείου Ανάκαμψης πρέπει να ληφθούν, εάν χρειαστεί, με δάνεια.

Όποιος θεωρεί ότι η Ελλάδα θα απορροφήσει αυτά τα λεφτά στο σύνολο τους με όρους ΕΣΠΑ, πλανάται πλάνην οικτράν, ας ρίξει μια ματιά στα στοιχεία του τρέχοντος προγράμματος.

Για τα δανεικά δεν το συζητάω, με το ελληνικό δημόσιο χρέος, μετά από τρία μνημόνια και μια πανδημία να αγγίζει ήδη το 200% του ΑΕΠ, ο νέος δανεισμός και με μνημόνιο μάλλον φαντάζει σε πήδημα στο κενό.

Τα γκρίζα σημεία δεν τελειώνουν εδώ, οι Βόρειοι επέβαλαν ρήτρα μεταρρυθμίσεων και «ειδικής διακυβέρνησης – εποπτείας» τόσο στο σκέλος των δανείων όσο και σε εκείνο των επιχορηγήσεων. Ως προς την εποπτεία, ο ολλανδός πρωθυπουργός Μαρκ Ρουτε απαίτησε, και με βάση την συμβιβαστική πρόταση απέσπασε, ένα υβριδικό σύστημα ενισχυμένης πλειοψηφίας και έμμεσης ομοφωνίας για κάθε πρόγραμμα αξιοποίησης των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης.

Η εποπτεία επιστρέφει και παραπέμπει στις εποχές της τρόικας και της εκταμίευσης των μνημονιακών δόσεων.

Αλλά δεν μας ξεκαθάρισαν τι είδους μεταρρυθμίσεις θα τεθούν ως προαπαιτούμενα; Εργασιακά, φορολογικό και μισθολογικό κόστος είναι οι αγαπημένες μεταρρυθμίσεις των τεχνοκρατών των Βρυξελλών άλλωστε μια πρώτη γεύση πήρατε από πορίσματος της επιτροπής Πισσαρίδη που παρουσίασε το newpost. Διεύρυνση φορολογικής βάσης και την εισαγωγή του ιδιωτικού πυλώνα στην ασφάλιση. Επομένως έχουμε μπροστά μας μια ακόμα φορολογική και ασφαλιστική μεταρρύθμιση που θα βάλει φωτιά στο πολιτικό σύστημα με κοινωνικές αναταράξεις.

Και τέλος πότε θα είναι διαθέσιμα τα κοινοτικά κονδύλια του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάκαμψης; Σύμφωνα με το αισιόδοξο σενάριο, τον Ιούνιο του 2021.

Δηλαδή από το τα 72 δισ. που μας λένε ότι έρχονται για την Ελλάδα, έκτακτο χρήμα για την κορωνοκρίση είναι μόνο τα 32 έξω τα δανεικά μας μένουν 19 και με τους όρους που βάλανε στην αγορά δεν θα φτάσουν ούτε τα 9!

Για άλλη μια φορά έβρεξε λεφτά στις Βρυξέλλες γι’ αυτό βγείτε στους δρόμους γυμνοί για το χορό των… ευρώ που δεν θα δείτε…

• ελληνική οικονομία
• Σύνοδος Κορυφής ΕΕ