Ξεδιπλώνει τη «βεντάλια» των προκλήσεων η Άγκυρα – Η στρατηγική της Αθήνας – Ηχηρό μήνυμα ΗΠΑ σε Ερντογάν για ΑΟΖ – Τι απαντά η Τουρκία

Σε σκακιέρα για γερούς παίκτες μετατρέπεται η Ανατολική Μεσόγειος, με την Τουρκία να ρίχνει στη μάχη όσα «όπλα» διαθέτει (Αγία Σοφία, Λιβύη), την Ελλάδα να βρίσκεται σε ετοιμότητα και να επενδύει στις συμμαχίες της, τις ΗΠΑ να παίρνουν θέση, στέλνοντας νέο ηχηρό μήνυμα στην Άγκυρα ότι τα «νησιά έχουν ΑΟΖ» και το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών να ενίσταται, ζητώντας… ισορροπίες.

Αγιά Σοφιά και Λιβύη στην κορυφή των τουρκικών προκλήσεων

Εν αναμονή της απόφασης του τουρκικού Συμβουλίου της Επικρατείας, τα φιλοκυβερνητικά ΜΜΕ της Τουρκίας στήνουν κλίμα μετατροπής του ιστορικού μνημείου σε τζαμί. Σειρά στην επιχείρηση δημιουργίας κλίματος υπέρ του Ερντογάν, είχε δημοσιογράφος της φιλο-κυβερνητικής εφημερίδας «Σαμπάχ», ο οποίος χωρίς να το αναφέρει ξεκάθαρα, εκτίμησε ότι –με βάση πληροφορίες του- το καθεστώς του τζαμιού της Αγίας Σοφίας θα διασφαλιστεί. Όπως μεταδίδει το sigmalive.com, o Οκάν Μουντερίσογλου ανέφερε, ότι η απόφαση του ΣτΕ θα είναι ομόφωνη και ότι η απόφαση αυτή τη στιγμή είναι στη φάση της σύνταξής της. «Η απόφαση θα είναι πολύ συγκεκριμένη και θα εξαλείψει τις συζητήσεις ριζικά», αναφέρει.

Γενικά, τα τουρκικά ΜΜΕ εκτιμούν πως μέχρι τις 10 Ιουλίου θα έχει εκδοθεί η απόφαση. Εκτός από τα ΜΜΕ της γείτονος και ο αντιπρόεδρος του AKP επιχείρησε να προεξοφλήσει τη μετατροπή της Αγιάς Σοφιάς σε τζαμί, προχωρώντας την Τετάρτη σε μία εξόχως προκλητική δήλωση: «Αν με ρωτούσατε θα την άνοιγα σήμερα. Ελπίζουμε η Αγία Σοφία να ανοίξει νωρίτερα και πριν τις 15 Ιουλίου. Περιμένουμε να ανοίξει για προσευχή. Ελπίζουμε σε θετική απόφαση του ΣτΕ».

Πάντως, ο Ερντογάν και οι Τούρκοι δικαστές θα πρέπει να το σκεφτούν καλύτερα πριν προχωρήσουν σε οριστικές αποφάσεις. Και αυτό γιατί εντείνονται και οι διεθνείς πιέσεις προς την τουρκική κυβέρνηση. Μετά τις ΗΠΑ και τη Γαλλία, η Ρωσία τις τελευταίες ημέρες έχει πυκνώσει τις εκκλήσεις της κατά της μετατροπής της Αγιάς Σοφιάς σε τζαμί. Το τελευταίο χτύπημα ήρθε από τη Δούμα, με τους Ρώσους βουλευτές να δηλώνουν «πεπεισμένοι ότι είναι απαραίτητο να ληφθούν όλα τα δυνατά μέτρα, ώστε να προληφθεί η ζημιά, η οποία θα μπορούσε να προκληθεί από μια βεβιασμένη αλλαγή του καθεστώτος του μουσείου παγκόσμιας κλίμακας». Επί της ουσίας η εν λόγω αποστροφή υποκρύπτει και μια συγκεκαλυμένη προειδοποίηση από πλευράς Μόσχας, ότι δηλαδή εάν τελικά προκύψει μια τέτοια απόφαση, τότε η Ρωσική κυβέρνηση θα αντιδράσει. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε ότι εκατομμύρια Ρώσοι τουρίστες επισκέπτονται κάθε χρόνο την Αγιά Σοφιά και ότι η Ρωσική κυβέρνηση είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη σε θρησκευτικά ζητήματα. Άρα και με τις τελευταίες αντιδράσεις, εάν υλοποιηθεί το σχέδιο Ερντογάν τότε ενδεχομένως να τεθούν εν αμφιβόλω και σχέσεις που έχει οικοδομήσει η Τουρκία με τη Ρωσία τα τελευταία χρόνια.

Αλλά και στο μέτωπο της Λιβύης, η Άγκυρα εμφανίζεται αποφασισμένη να μην κάνει βήμα πίσω. Ενδεικτικές είναι οι δηλώσεις του Ιμπραΐμ Καλίν, στενού συνεργάτη του Ερντογάν, ο οποίος αναφερόμενος και στην συμφωνία Ελλάδας – Ιταλίας για την οριοθέτηση ΑΟΖ, δήλωσε: «Μόλις πρόσφατα η Ελλάδα και η Ιταλία υπέγραψαν μεταξύ του μια συμφωνία υφαλοκρηπίδας κι εμείς το δεχθήκαμε αυτό με ικανοποίηση. Δεν είναι θέμα που μας αφορά άμεσα, αλλά οι δύο χώρες συναντήθηκαν και καθόρισαν τα δικά τους όρια θαλάσσιας δικαιοδοσίας. Το ίδιο κάναμε κι εμείς με τη Λιβύη και το σημαντικό είναι πως με τη συμφωνία αυτή επιβεβαιώσαμε πως είμαστε θαλάσσιοι γείτονες με τη Λιβύη. Τώρα θα αναπτυχθεί μια συμφωνία ᾽᾽kazan kazan ( win-win) σχέση μεταξύ Λιβύης και Τουρκίας. Άρα, ο αύριο όταν ωριμάσουν οι πολιτικές συνθήκες θα γίνουν έρευνες σε αυτή την περιοχή που συμφωνήσαμε και αν βρεθεί κάτι η Τουρκία και η Λιβύη θα μοιραστούν τα έσοδα».

Πάντως, τις τελευταίες ημέρες έχει ενταθεί η διπλωματική δραστηριότητα στο Λυβικό μέτωπο, με τις συζητήσεις για εξεύρεση πολιτικής λύσης να εντείνονται. Σε αυτό το πλαίσιο, ο υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας, δήλωσε πως η χώρα του συνεργάζεται μαζί με την τουρκία για να επιτευχθεί άμεση κατάπαυση του πυρός στην Λιβύη, αλλά η κυβέρνηση της Τρίπολης δεν επιθυμεί μια τέτοια λύση, προσβλέποντας σε στρατιωτική λύση. Η συνεργασία αυτή γίνεται στο πλαίσιο του διαλόγου που συμφωνήθηκε σε επίπεδο κορυφής μεταξύ των προέδρων της Ρωσίας και της Τουρκίας, είπε ο Λαβρόφ και προσέθεσε ότι «στέλνουμε το σαφές μήνυμα ότι πρώτο, απαραίτητο και αναντικατάστατο βήμα είναι να σταματήσουν πλήρως οι εχθροπραξίες». Ο Σεργκέι Λαβρόφ είπε επίσης ότι ο Λιβυκός Εθνικός Στρατός (του στρατάρχη Χαφτάρ στην ανατολική Λιβύη) είναι έτοιμος να υπογράψει συμφωνία εκεχειρίας, αλλά η κυβέρνηση της Τρίπολης δεν το θέλει αυτό και προσβλέπει σε στρατιωτική λύση της διένεξης. Παράλληλα εξέφρασε την λύπη του για το ότι ενώ όλες οι πλευρές διαπιστώνουν ότι δεν μπορεί να υπάρξει στρατιωτική λύση, δεν κάνουν πράξη την διαπίστωσή τους αυτή. Προσέθεσε επίσης ότι η Τουρκία από κοινού με την Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας διεξάγει συνομιλίες στην Τρίπολη για την επίτευξη εκεχειρίας.

Για το ζήτημα της Λιβύης πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη υπουργική διάσκεψη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, και ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας, εστίασε αφενός στις ξένες παρεμβάσεις στη χώρα της Βόρειας Αφρικής, αφετέρου στο παράνομο μνημόνιο που υπέγραψε η κυβέρνηση Σάρατζ με την τουρκική κυβέρνηση, τονίζοντας πως υπάρχει προσπάθεια «σφετερισμού κυριαρχικών μας δικαιωμάτων». Παράλληλα, υπογράμμισε την πάγια θέση της χώρας μας για την εξεύρεση πολιτικής Λύσης στη Λιβύη εστιάζοντας στην ανάγκη να είναι εφαρμόσιμη και βιώσιμη. «Επανέλαβα τη θέση μας ότι, η όποια λύση, προκειμένου να είναι εφαρμόσιμη και βιώσιμη, θα πρέπει να είναι λιβυκής ιδιοκτησίας, να εδράζεται στο Διεθνές Δίκαιο και στο σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, κινούμενη πάντα στο πλαίσιο των σχετικών αποφάσεων των Ηνωμένων Εθνών και των Συμπερασμάτων της Διαδικασίας του Βερολίνου, τις οποίες ενισχύει και η πρόσφατη Πρωτοβουλία του Καΐρου», δήλωσε χαρακτηριστικά ο κ. Δένδιας.

Σε επιφυλακή η Αθήνα

Σε κάθε περίπτωση, η Αθήνα παρακολουθεί με τη δέουσα προσοχή τις κινήσεις της Τουρκίας τόσο στη Λιβύη όσο και συνολικά στην Ανατολική Μεσόγειο. Στις νευρικές κινήσεις των γειτόνων αμέσως μετά το «χαστούκι» στη Λιβύη οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις επέδειξαν άμεσα αντανακλαστικά με το Πολεμικό Ναυτικό να «φορτώνει» με επιπλέον πλοία κρίσιμες θαλάσσιες περιοχές και την Πολεμική Αεροπορία να τίθεται σε αυξημένη επιφυλακή.

Η Αθήνα και το Γενικό Επιτελείο παρακολουθούν πλέον στενά κάθε Τουρκική κίνηση σε ξηρά και κυρίως αέρα και θάλασσα με δεδομένο ότι οι γείτονες έχουν ανοίξει τη «βεντάλια» της δράσης τους αλλά και των διεκδικήσεών τους σχεδόν στο σύνολο της Ανατολικής Μεσογείου από την Λιβύη έως το Βορειοανατολικό Αιγαίο και από την Κρήτη έως και την Κύπρο.

Τα ελληνικά αντανακλαστικά αποδείχθηκαν για μια ακόμη φορά ακαριαία με το ΓΕΕΘΑ να διαθέτει πλήρη εικόνα των Τουρκικών κινήσεων πλοίων και μαχητικών έπειτα από την αύξηση του αριθμού Μονάδων στους Τουρκικούς ναυστάθμους του Αιγαίου αλλά και την κινητικότητα σε στρατιωτικά αεροδρόμια των γειτόνων. Αν και όλα δείχνουν ότι η Άγκυρα ψάχνει αντίδραση στο «στραπάτσο» που δέχτηκε στη Λιβύη οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις είναι υποχρεωμένες να επιδείξουν αυξημένη εγρήγορση και άμεσα αντανακλαστικά.

Οι συμβολικές navtex για ασκήσεις του Τουρκικού ναυτικού Νότια της Κρήτης έως σχεδόν τις ακτές της Λιβύης στις οποίες οι γείτονες έδωσαν για μια ακόμη φορά συμβολικά ονόματα Τούρκων ναυάρχων όπως CAKABEY, TURGUTREIS και BARBAROS δεν ήταν παρά ένα πυροτέχνημα αφού σε αυτές τις περιοχές κινήθηκε μόνο μια Τουρκική φρεγάτα και αυτή με ρότα προς τις Λιβυκές ακτές. Εκεί όπου παραμένουν ακόμη τέσσερις Τουρκικές φρεγάτες και ένα πλοίο υποστήριξης. Μετά όμως από το σοκ στην Al Watiya κάθε Τουρκικό στρατιωτικό μέσο στην περιοχή αποτελεί και εν δυνάμει στόχο ειδικά αν συμμετέχει σε επιχειρήσεις κάτι που γνωρίζουν πλέον καλά οι γείτονες.

«Χαστούκι» Στέιτ Ντιπάρτμεντ στον Ερντογάν: «Τα ελληνικά νησιά έχουν ΑΟΖ»

Την έντονη ανησυχία της Ουάσιγκτον για τις ενέργειες της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο εξέφρασε ο βοηθός υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάθιου Πάλμερ, τονίζοντας ότι η αμερικανική διπλωματία έχει καταστήσει απόλυτα σαφές τις θέσεις της στην Άγκυρα. Όπως εξήγησε, οι γεωτρητικές δραστηριότητες της Τουρκίας σε συνδυασμό με την υπογραφή του μνημονίου κατανόησης με την κυβέρνηση της Τρίπολης αποτελούν αντιπαραγωγικές ενέργειες που δεν συμβάλουν στην σταθερότητα και στην ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου.

«Ήμασταν σαφείς για τις προσδοκίες μας στα ιδιωτικά μας μηνύματα και δημόσια, για το πώς θα περιμέναμε όλοι στην Ανατολική Μεσόγειο να συμπεριφέρονται και να υποστηρίζουν το Διεθνές Δίκαιο και να ενεργούν με τρόπο που να ευνοεί την ασφάλεια. Είμαστε αρκετά σαφείς στις συζητήσεις μας με τους Τούρκους εταίρους μας για τις ανησυχίες μας», σημείωσε ο Μάθιου Πάλμερ κατά τη διάρκεια τηλεδιάσκεψης με Έλληνες ανταποκριτές.

Υπό αυτό το πρίσμα, ο Αμερικανός αξιωματούχος επαναβεβαίωσε ότι η Ουάσιγκτον υποστηρίζει πλήρως το δικαίωμα της Κυπριακής Δημοκρατίας να διεξάγει έρευνες για υδρογονάνθρακες εντός της ΑΟΖ της. Μάλιστα υπενθύμισε ότι το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αναγνωρίζει ότι νησιά όπως η Κρήτη έχουν τα ίδια δικαιώματα με τις ηπειρωτικές ακτές για τη χάραξη ΑΟΖ.

Σχετικά με το πως η τουρκική πλευρά έχει απαντήσει στα μηνύματα που έχουν σταλεί, ο κ. Πάλμερ διευκρίνισε πως δεν θα μιλήσει εκ μέρους της Άγκυρας. Ωστόσο, υπενθύμισε ότι η Τουρκία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στη Συνθήκη για το Δίκαιο της Θάλασσας και ως εκ τούτου ερμηνεύει διαφορετικά τα δικαιώματα των νησιωτικών κρατών.

«Είχαμε συνομιλίες με τους Τούρκους εταίρους μας για αυτό. Γνωρίζω όμως ότι η άποψη της Τουρκίας, η αντίληψη της Τουρκίας για το νομικό πλαίσιο είναι διαφορετική από τη δική μας. Είναι διαφορετική από της Κύπρου, διαφορετική από της Ελλάδας και διαφορετική από τις περισσότερες χώρες του κόσμου. Αυτή είναι μια από τις θεμελιώδεις υποκείμενες προκλήσεις και είναι κάτι που πρέπει να εργαστούμε για να αντιμετωπίσουμε με τους φίλους, εταίρους και συμμάχους μας, προσπαθώντας να διαχειριστούμε τις τριβές και τις εντάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο», τόνισε χαρακτηριστικά.

Ο Αμερικανός αξιωματούχος εκτίμησε ότι η ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στο πρόγραμμα Διεθνούς Στρατιωτικής Εκπαίδευσης και Προετοιμασίας (IMET) θα ενισχύσει περαιτέρω τη συνεργασία ΗΠΑ-Κύπρου σε βασικούς τομείς όπως η ασφάλεια στη θάλασσα και καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων.

«Έχουμε δεσμευτεί για την σταθερότητα και την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο και η Κυπριακή Δημοκρατία είναι υποστηρικτικός εταίρος σε αυτήν την προσπάθεια. Η νέα στρατηγική των ΗΠΑ για την Μεσόγειο απαιτεί ενίσχυση των σχέσεων με στρατηγικούς εταίρους, συμπεριλαμβανομένης της Κυπριακής Δημοκρατίας. Συνεχίζουμε να επεκτείνουμε τη σχέση ασφαλείας μας. Από όταν υπογράψαμε τη Δήλωση Προθέσεων το 2018 για τη συνεργασία ΗΠΑ-Κύπρου έχουμε πραγματοποιήσει κοινές στρατιωτικές ασκήσεις και η Κυπριακή Δημοκρατία έστειλε τον πρώτο της στρατιωτικό ακόλουθο στην πρεσβεία της Ουάσιγκτον», είπε ο κ. Πάλμερ.

Αναφορικά με τα επόμενα βήματα που θα γίνουν για την περαιτέρω αναβάθμιση του στρατηγικού χαρακτήρα της διμερούς σχέσης, ο βοηθός υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ είπε ότι το Στέιτ Ντιπάρτμεντ εξετάζει όλα τα διαθέσιμα εργαλεία, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που σχετίζονται με τους υφιστάμενους περιορισμούς στη πώληση αμερικανικών όπλων (ITAR). Όπως εξήγησε, η άρση αυτών των περιορισμών θα συμβάλει στην εμβάθυνση της συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας με την Κυπριακή Δημοκρατία. «Θα έλεγα ότι η σημερινή εξέλιξη (IMET) δεν είναι το τέλος μιας ιστορίας, αλλά ο επόμενος σταθμός σε ένα ταξίδι», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Κληθείς να σχολιάσει την αναφορά του υπουργού Εξωτερικών Μάικ Πομπέο ότι στους στόχους του ΙΜΕΤ περιλαμβάνεται η αντιμετώπιση της κακόβουλης ρωσικής και κινεζικής επιρροής, ο κ. Πάλμερ διευκρίνισε ότι ο Αμερικανός ΥΠΕΞ αναφερόταν ευρύτερα στην περιοχή της Μεσογείου.

«Ο Μάικ Πομπέο μίλησε για ολόκληρη τη Μεσόγειο. Όμως επικεντρωνόμαστε στην Ανατολική Μεσόγειο ως περιοχή αυξανόμενης στρατηγικής σημασίας και στρατηγικού ανταγωνισμού. Οι Ρώσοι είναι εκεί. οι Κινέζοι είναι εκεί. Και σε περιφερειακό επίπεδο οι Ιρανοί είναι εκεί. Θέλουμε οι ΗΠΑ να είναι εκεί και να ανταγωνίζονται για θετική επιρροή και πιστεύουμε ότι το όραμά μας για την περιοχή προσφέρει ένα πιο σίγουρο μέλλον με σταθερότητα, ειρήνη και ευημερία», τόνισε σε χαρακτηριστικά.

Σε τοποθέτηση ότι οι ΗΠΑ εμφανίζουν μειωμένο ενδιαφέρον για τη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, ο Μάθιου Πάλμερ εμφανίστηκε κάθετα αντίθετος, λέγοντας ότι η Ουάσιγκτον παραμένει βαθιά αφοσιωμένη στις συνεργασίες της στη περιοχή. Όπως επισήμανε, «αυτή είναι μια περιοχή με σημαντικό στρατηγικό περιεχόμενο για τις ΗΠΑ. Δεσμευόμαστε να εμβαθύνουμε και να ενισχύουμε τις εταιρικές σχέσεις ασφαλείας και τις ευρείες σχέσεις που έχουμε σε ολόκληρη την περιοχή, συμπεριλαμβανομένης της Κυπριακής Δημοκρατίας, καθώς και με τους συμμάχους μας, όπως η Τουρκία, η Ελλάδα, το Ισραήλ, και άλλα κράτη στην περιοχή. Έτσι, εστιάζουμε έντονα στις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο».

Ο Μάθιου Πάλμερ εξήγησε ότι η ένταξη της Κύπρου στο πρόγραμμα της Διεθνούς Στρατιωτικής Εκπαίδευσης και Προετοιμασίας δεν σηματοδοτεί κάποια αλλαγή στη θέση των ΗΠΑ για τη διευθέτηση του κυπριακού ζητήματος.

«Αυτό που μάλλον κάνουμε είναι να υποστηρίξουμε τις προσπάθειες του ΓΓ του ΟΗΕ και του αντιπροσώπου του για να δουν που είμαστε, τον εντοπισμό κοινών σημείων και για την σύνταξη των όρων αναφοράς που θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως βάση για έναν ανανεωμένο διάλογο. Θα επικεντρωθώ στη θετική φύση της αμερικανικής επιρροής σε αυτό το ζήτημα, δηλαδή να υποστηρίξουμε τα Ηνωμένα Έθνη, να υποστηρίξουμε τον Γενικό Γραμματέα, να εργαστούμε για να ενθαρρύνουμε την πρόοδο που θα έφερνε τα μέρη στο τραπέζι», ανέφερε ο κ. Πάλμερ.

Τουρκικό ΥΠΕΞ σε ΗΠΑ: Η ένταξη της Κύπρου στο ΙΜΕΤ δεν συμβάλλει στη λύση στο Κυπριακό

Δεν συμβάλλει στην εξεύρεση λύσης στο Κυπριακό η συμπερίληψη από πλευράς ΗΠΑ της Κυπριακής Δημοκρατίας στο Διεθνές Πρόγραμμα Στρατιωτικής Κατάρτισης και Εκπαίδευσης (ΙΜΕΤ), υποστηρίζει το τουρκικό ΥΠΕΞ, απαντώντας στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Στην ανακοίνωσή του το τουρκικό ΥΠΕΞ αναφέρει ότι υποστηρίζει «τη στάση των αρχών της ‘τδβκ’ σε αυτό το ζήτημα». «Θα θέλαμε να υπενθυμίσουμε στους συμμάχους μας τις ΗΠΑ ότι η ίση μεταχείριση απέναντι στις δύο πλευρές του νησιού είναι αρχή του ΟΗΕ. Όπως έχουμε τονίσει επανειλημμένα, αυτά όπως και άλλα παρόμοια βήματα δεν συμβάλλουν στις προσπάθειες εξεύρεσης λύσης στο Κυπριακό, αντίθετα η αδιάλλακτη στάση της Ε/κ πλευράς ενισχύεται. Είναι σαφές ότι τα βήματα, που αγνοούν την ισορροπία στις δύο πλευρές, δεν συμβάλλουν στη δημιουργία μιας ατμόσφαιρας εμπιστοσύνης στο νησί, ούτε διασφαλίζουν την ειρήνη και τη σταθερότητα στην Aνατολική Μεσόγειο», αναφέρεται στην ανακοίνωση.

• Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν
• Στέιτ Ντιπάρτμεντ
• Τουρκία
• τουρκικές προκλήσεις