Υπουργείο Πολιτισμού: Ο Μεντρεσές των Αθηνών «ανασταίνεται» – Νέος αρχαιολογικός χώρος στην Πλάκα

Ο χάρτης του ιστορικού κέντρου της Αθήνας ετοιμάζεται να εμπλουτιστεί με έναν ακόμα επισκέψιμο αρχαιολογικό χώρο, καθώς το υπουργείο Πολιτισμού βάζει μπροστά ένα φιλόδοξο σχέδιο αποκατάστασης. Μέσω της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών, το υπουργείο προχωρά στις απαραίτητες μελέτες και εργασίες για τη συντήρηση και ανάδειξη των κτηριακών καταλοίπων του Μεντρεσέ, ενός ιστορικού διατηρητέου μνημείου που «κρύβεται» στην καρδιά της πόλης. Παράλληλα με το κυρίως κτίσμα, οι παρεμβάσεις θα συμπεριλάβουν τα τμήματα του υστερορωμαϊκού τείχους και τα λοιπά ερείπια που διασώζονται στο ίδιο ακίνητο. Το σημαντικό αυτό έργο πολιτισμού διαθέτει εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, με τον συνολικό προϋπολογισμό να ανέρχεται στο ποσό του 1.200.000 ευρώ, καλυπτόμενο πλήρως από το Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Αττική» του ΕΣΠΑ 2021-2027.

Η ιστορική διαδρομή από ιεροδιδασκαλείο σε φυλακή

Τα εντυπωσιακά ερείπια του μνημειακού συγκροτήματος δεσπόζουν επί των οδών Αιόλου και Πελοπίδα, στην περιοχή της Πλάκας, σε απόσταση αναπνοής από τη Ρωμαϊκή Αγορά. Η ιστορία του κτιρίου ξεκινά το μακρινό 1721, όταν ανεγέρθηκε από τον Μεχμέτ Φαχρή, αποτελώντας ένα χαρακτηριστικό και εξαιρετικά σπάνιο δείγμα της οθωμανικής αρχιτεκτονικής του 18ου αιώνα στην πόλη. Η αρχική του χρήση ήταν ως ιεροδιδασκαλείο, ρόλο τον οποίο διατήρησε αδιάλειπτα έως την ιστορική έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης.

Η απελευθέρωση του έθνους έφερε ριζικές αλλαγές στη χρήση και τη μορφή του συγκροτήματος. Κατά τις πρώτες δεκαετίες της συγκρότησης του νέου ελληνικού κράτους, περίπου μεταξύ των ετών 1837 και 1850, το κτίριο μετατράπηκε σε φυλακή. Σε εκείνη τη φάση προστέθηκαν νέοι χώροι και ένας επιπλέον όροφος στην ανατολική πτέρυγα, αλλάζοντας ριζικά την αρχική του αρχιτεκτονική ταυτότητα. Ο χώρος λειτούργησε ως σκοτεινός τόπος εγκλεισμού περίπου έως το 1896, συνδέοντας το όνομά του με μια σκληρή εποχή της αθηναϊκής ιστορίας. Σήμερα, το πολύπαθο ακίνητο εμφανίζει μια θλιβερή εικόνα γενικής εγκατάλειψης, με πρόχειρα στέγαστρα και διάσπαρτα αρχιτεκτονικά μέλη να δυσχεραίνουν την κατανόηση της αυθεντικής του μορφής.

Ο σχεδιασμός για τον νέο επισκέψιμο χώρο

Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, αναφέρθηκε διεξοδικά στη σημασία της παρέμβασης. Η υπουργός υπογράμμισε ότι ο Μεντρεσές αποτελεί ένα μνημείο με σύνθετη και πολυεπίπεδη ιστορία, το οποίο όμως σήμερα αντιμετωπίζει εκτεταμένα δομικά προβλήματα και σοβαρές φθορές υλικών. Η ίδια σημείωσε χαρακτηριστικά: «Στόχος μας είναι η ανάδειξη των καταλοίπων του κτηριακού συγκροτήματος, ώστε να καταστεί κατανοητή και αναγνώσιμη η αρχική του διάρθρωση και λειτουργία. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης εμπειρίας επίσκεψης, η οποία να αναδεικνύει τη διαχρονική εξέλιξη του Μεντρεσέ, προσφέροντας στον επισκέπτη μια συνολική κατανόηση της ιστορίας του τόπου σε μακρά ιστορική διάρκεια».

Το εγκεκριμένο σχέδιο του υπουργείου περιλαμβάνει ένα συνεκτικό και απόλυτα στοχευμένο πρόγραμμα επεμβάσεων:

• Εκτέλεση εργασιών στερέωσης και συντήρησης όλων των σωζόμενων ερειπίων.

• Πιστότητα στην αποκατάσταση επιλεγμένων τμημάτων, όπως το διατηρούμενο κελί και η μνημειώδης πύλη.

• Αισθητική διαμόρφωση του χώρου σε ένα σύγχρονο, επισκέψιμο αρχαιολογικό σύνολο με σαφείς διαδρομές περιήγησης και ενημερωτική σήμανση.

• Πλήρης εξασφάλιση της απρόσκοπτης προσβασιμότητας για άτομα με αναπηρία (ΑμεΑ) στο χαμηλότερο επίπεδο του μνημείου.

• Συστηματική απομάκρυνση των μεταγενέστερων, άκομψων προσθηκών που σήμερα αλλοιώνουν την εικόνα του ιστορικού κτιρίου.

• Λίνα Μενδώνη
• Πλάκα
• Υπουργείο Πολιτισμού