Ανατροπές στα εργασιακά: Ευελιξία στην τηλεργασία, Απασχόληση και τα Σαββατοκύριακα, περισσότερες υπερωρίες – Το «τσουνάμι» αλλαγών

Ο κορωνοϊός έφερε βιαίως στις ζωές μας την έννοια της τηλεργασίας ή εξ αποστάσεως απασχόληση με αποτέλεσμα να έρθουν τα πάνω κάτω στις εργασιακές σχέσεις. Για ένα σχεδόν χρόνο, εξαιτίας των περιορισμών στις μετακινήσεις, τα σπίτια έχουν μετατραπεί σε χώρους εργασίας.

Εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενοι προσφέρουν, μέσω των ηλεκτρονικών υπολογιστών, σε ένα εν πολλοίς νέο και αρρύθμιστο περιβάλλον, υπηρεσίες εξ αποστάσεως.

Οι εργαζόμενοι κινδυνεύουν να γίνουν αιχμάλωτοι του υπολογιστή σχεδόν επί 24ώρου βάσεως, οι εργοδοτικές απαιτήσεις σε πολλές περιπτώσεις έχουν πολλαπλασιαστεί, γενικώς η παλαιά σχέση της οκτάωρης ημερήσιας και της πενθήμερης εβδομαδιαίας απασχόλησης τείνει να ανατραπεί, διαμορφώνοντας εκ των πραγμάτων νέα δεδομένα και νέες ανάγκες. Εν ολίγοις εισήχθη σχεδόν αυτόματα η έννοια της απόλυτης ευελιξίας και στην ελληνική αγορά εργασίας, γεγονός που συνιστά μεγάλη πρόκληση για το υπουργείο Εργασίας.

Προσαρμογή στη νέα πραγματικότητα

Ο αρμόδιος υπουργός, Κωστής. Χατζηδάκης, ήδη προπαρασκευάζει σχετική νομοθετική παρέμβαση, την οποία αντιμετωπίζει ως τη σημαντικότερη αλλαγή στην εργασιακή νομοθεσία έπειτα από εκείνη του 1982 που επέβαλε ο Ανδρέας Παπανδρέου. Όπως αναφέρει το ΒΗΜΑ το σχετικό νομοσχέδιο, που περιλαμβάνει πλήθος αλλαγών, ήδη καταρτίζεται και πρόκειται να κατατεθεί προς ψήφιση στη Βουλή τον προσεχή Μάιο, αμέσως μετά το Πάσχα. Ο υπουργός Εργασίας δηλώνει ότι οδεύουμε προς ριζικό εκσυγχρονισμό της εργασιακής νομοθεσίας, χωρίς να κρύβει ότι πρόκειται να εισαχθούν σημαντικά στοιχεία ευελιξίας στην εγχώρια αγορά εργασίας, κατά τα πρότυπα αντίστοιχων αλλαγών που έχουν επιβληθεί εδώ και χρόνια σε πλήθος ευρωπαϊκών χωρών. Γνωρίζει, όπως λέει στις κατ’ ιδίαν συνομιλίες του, ότι θα αντιμετωπίσει σφοδρότατες επικρίσεις, ότι θα κατηγορηθεί για νεοφιλελεύθερες επιλογές, αλλά επιμένει ότι οι νέες συνθήκες, οι νέες πραγματικότητες που διαμορφώθηκαν τόσο κατά τη διάρκεια της προηγούμενης οικονομικής κρίσης όσο και της τωρινής υγειονομικής, επιβάλλουν προσαρμογές, επιπρόσθετες ευελιξίες και βεβαίως νέες προβλέψεις για την εξασφάλιση των εργασιακών δικαιωμάτων και την απόκρουση ενδεχόμενης εργοδοτικής αυθαιρεσίας. Οπως επίσης σχετικές προβλέψεις για την υγιεινή και την ασφάλεια των εργαζομένων.

Τηλεργασία αλλά με ψηφιακή κάρτα εργασίας

Ειδικά για την τηλεργασία, η οποία κατά την εκτίμηση του υπουργείου Εργασίας ήλθε για να μείνει, θα προβλεφθούν ρυθμίσεις που θα προστατεύουν τα προσωπικά δεδομένα των εργαζομένων και μαζί θα καθιερώνουν την ψηφιακή κάρτα εργασίας, μέσω της οποίας θα ελέγχεται ο χρόνος εργασίας και θα εξασφαλίζεται η αποσύνδεση του εργαζομένου από την 24ωρη αιχμαλωσία του υπολογιστή. Στο πλαίσιο των νέων ρυθμίσεων της τηλεργασίας θα προβλέπεται επίσης διαβούλευση και ελεύθερη, χωρίς περιορισμούς, συμφωνία μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων για τον τρόπο απασχόλησης, για την κατανομή του οκταώρου στη διάρκεια της ημέρας, αν δηλαδή θα εφαρμόζεται σπαστό ωράριο, όπως και για τα διαλείμματα, καθώς αναγνωρίζεται ότι δεν είναι εύκολη και προπάντων είναι ανθυγιεινή η συνεχής απασχόληση πίσω από μια οθόνη. Το υπουργείο Εργασίας θα ευνοήσει τέτοιου τύπου ευέλικτες συμφωνίες, καθώς πιστεύει ότι θα είναι προς όφελος και των δύο μερών και το ίδιο δεν θέλει να παρεμβαίνει σε τέτοιου τύπου συμφωνίες. Επίσης ο εξοπλισμός θα βαρύνει αποκλειστικά τον εργοδότη, ενώ όσον αφορά τους υπόλοιπους όρους και τις αμοιβές, όπως διευκρινίζεται αρμοδίως, δεν τίθεται θέμα αλλαγών, θα διατηρηθούν αντιστοίχως οι ισχύοντες και οι προβλεπόμενες από τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας.

Απευθείας διαπραγμάτευση εργοδοτών – εργαζομένων

Δυνατότητες ευελιξίας ως προς τη διευθέτηση του χρόνου εργασίας θα προβλεφθούν και για δραστηριότητες που διακρίνονται από έντονη εποχικότητα. Ο υπουργός Εργασίας υποστηρίζει ότι επιβάλλεται πλέον να προβλεφθεί η έννοια των ατομικών συμβάσεων εργασίας, μέσω των οποίων θα συμφωνείται ελεύθερα μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων ο χρόνος απασχόλησης.

Για παράδειγμα, σε εποχικές δραστηριότητες, όπως του τουρισμού, των μεταφορών και άλλων υπηρεσιών, θα προσφερθεί η δυνατότητα να απασχολούνται οι εργαζόμενοι μέχρι δέκα ώρες ημερησίως για ένα εξάμηνο και για έξι ώρες ημερησίως για τους υπόλοιπους έξι μήνες του χρόνου. Δηλαδή να προβλεφθεί πενθήμερη εβδομάδα 30 και 50 ωρών εργασίας ανάλογα με τις παραγωγικές ανάγκες κάθε εποχής. Ουσιαστικά μιλάμε για ατομικές συμβάσεις εργασίας διευθέτησης του συμβατικού χρόνου εργασίας.

Κατάργηση υπερεργασίας, ενίσχυση υπερωριών

Στο πλαίσιο των παραπάνω ρυθμίσεων και προκειμένου να ενισχυθεί και να προωθηθεί η ευελιξία στην αγορά εργασίας το υπουργείο Εργασίας προτίθεται να προβεί σε κατάργηση του θεσμού της υπερεργασίας και ενίσχυση κατά αναλογία των υπερωριών. Η σημερινή διάκριση των 96 ωρών υπερωρίας τον χρόνο στη βιομηχανία και των 120 ωρών στις υπηρεσίες θα εξισωθεί και θα ανέλθει στις 150 ώρες τον χρόνο για όλους τους κλάδους.

Επιπλέον για ορισμένους κλάδους, όπως της πληροφορικής, των Data centers, των Logistics, του έτοιμου σκυροδέματος κ.ά., θα προβλεφθεί απασχόληση και τα Σαββατοκύριακα, διατηρουμένου του πενθημέρου, με τη δυνατότητα διήμερης ανάπαυσης εντός της εβδομάδας.

• εργασιακά