Εκλογές ΗΠΑ 2020: Η ώρα της κάλπης – Πώς θα αναδειχθεί ο επόμενος Πλανητάρχης

Λίγες ώρες πριν τις κρίσιμες προεδρικές εκλογές στις ΗΠΑ, ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Τζο Μπάιντεν περιόδευσαν σε πολιτείες «κλειδιά», σε όσες δηλαδή αναμένεται να κρίνουν το αποτέλεσμα, αφού η μάχη είναι αμφίρροπη. Ο Αμερικανός πρόεδρος επισκέφθηκε τέσσερις πολιτείες κλειδιά, ενώ ο Τζο Μπάιντεν ρίχνει το βάρος του στην Πενσυλβάνια και το Οχάιο.

Χαρακτηριστικό της πόλωσης που έχουν οι εκλογές είναι το ιστορικό ρεκόρ συμμετοχής ψηφοφόρων, καθώς έχουν ψηφίσει πρόωρα ή με επιστολική ψήφο περισσότεροι από 100 εκατομμύρια . Τα ψηφοδέλτια που στάλθηκαν ταχυδρομικά ή κατατέθηκαν αυτοπροσώπως από τους ψηφοφόρους τις προηγούμενες ημέρες αντιστοιχούν στο 72% του συνολικού αριθμού των ανθρώπων που ψήφισαν στις εκλογές του 2016.

Ένα 24ωρο πριν την εκλογική αναμέτρηση, το ρεκόρ συμμετοχής ανήλθε στο 69%, που αντιστοιχεί στο συνολικό ποσοστό συμμετοχής στις προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ το 2016.

Την κατακόρυφη αύξηση της επιστολικής ψήφου και την πρώιμη προσέλευση στις κάλπες προκάλεσε σε μεγάλο βαθμό η πανδημία της Covid-19, που έχει στοιχίσει τη ζωή σε περισσότερους από 230.000 ανθρώπους στις ΗΠΑ και συνεχίζει να σαρώνει ανεξέλεγκτα πολλές αμερικανικές πολιτείες.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, η διοίκηση του οποίου έχει επικριθεί για τη διαχείριση της πανδημίας, υπολείπεται του Δημοκρατικού αντιπάλου του Τζο Μπάιντεν στις δημοσκοπήσεις σε εθνικό επίπεδο.

Δημοσκόπηση των Reuters/Ipsos, που διεξήχθη το διάστημα 27-29 Οκτωβρίου, δείχνει τον Τζο Μπάιντεν να προηγείται με ποσοστό 51% έναντι 43% για τον Ντόναλντ Τραμπ.

Ωστόσο, το αποτέλεσμα παραμένει αμφίρροπο σε πολιτείες που αποφασίζουν μέσω του Κολεγίου των Εκλεκτόρων, όπως η Αριζόνα, η Φλόριντα και η Βόρεια Καρολίνα.

Μεγάλος αριθμός υποστηρικτών του Τραμπ αναμένεται να προσέλθει στις κάλπες την Τρίτη, αφού ο Αμερικανός πρόεδρος αμφισβήτησε, χωρίς να παράσχει αποδείξεις, τη διαδικασία της επιστολικής ψήφου.

Από την πλευρά τους, οι Δημοκρατικοί επέλεξαν σε μεγάλο ποσοστό την πρώιμη ψηφοφορία, όχι μόνο εξαιτίας του κορωνοϊού, αλλά και λόγω των ενεργειών της κυβέρνησης Τραμπ να επιβραδύνει τη διαδικασία της επιστολικής ψήφου.

Εκτιμάται ότι η συμμετοχή στις προεδρικές εκλογές θα ξεπεράσει τα 138 εκατομμύρια, που ψήφισαν το 2016. Τότε είχαν κατατεθεί 47 εκατομμύρια ψήφοι πριν από την ημέρα των εκλογών.

Πώς θα εκλεγεί ο επόμενος ένοικος του Λευκού Οίκου

Αδειάζει η κλεψύδρα για τις αμερικανικές εκλογές καθώς πραγματοποιούνται στις 3 Νοεμβρίου. Ωστόσο, δεν αποκλείεται ο υποψήφιος με τις περισσότερες ψήφους από το κοινό να μην είναι ο νικητής των εκλογών και συνεπώς ο επόμενος ένοικος του Λευκού Οίκου. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι ο πρόεδρος δεν επιλέγεται απευθείας από τους ψηφοφόρους (λαό), αλλά αυτό που είναι γνωστό ως Σώμα των Εκλεκτόρων. 

Ποιόν ψηφίζουν οι Αμερικανοί;

Όταν οι Αμερικανοί πηγαίνουν στις κάλπες στις προεδρικές εκλογές, στην πραγματικότητα ψηφίζουν μια ομάδα αξιωματούχων που απαρτίζουν το  σώμα εκλεκτόρων.

Η λέξη “σώμα” εδώ απλώς αναφέρεται σε μια ομάδα ατόμων με κοινή εργασία. Αυτοί οι άνθρωποι είναι εκλογείς και δουλειά τους είναι να επιλέξουν τον πρόεδρο και τον αντιπρόεδρο.

Το σώμα εκλεκτόρων συνεδριάζει κάθε τέσσερα χρόνια, λίγες εβδομάδες μετά την ημέρα των εκλογών, για να εκτελέσει αυτό το έργο.

Πώς λειτουργεί το Σώμα των Εκλεκτόρων;

Ο αριθμός των εκλεκτόρων από κάθε πολιτεία αντιστοιχεί περίπου στο μέγεθος του πληθυσμού του. Κάθε πολιτεία λαμβάνει όσο το δυνατόν περισσότερους εκλέκτορες όσο και νομοθέτες στο Κογκρέσο των ΗΠΑ (εκπρόσωποι στη Βουλή και γερουσιαστές).

Η Καλιφόρνια έχει τους περισσότερους εκλογείς – 55 – ενώ μια χούφτα αραιοκατοικημένων κρατών όπως το Ουαϊόμινγκ, η Αλάσκα και η Βόρεια Ντακότα (και η Ουάσιγκτον DC) έχουν το ελάχιστο των τριών.

Υπάρχουν συνολικά 538 εκλέκτορες.

Κάθε εκλέκτορας αντιπροσωπεύει μία εκλογική ψήφο και ένας υποψήφιος πρέπει να κερδίσει την πλειοψηφία των ψήφων – 270 ή περισσότερες – για να κερδίσει την προεδρία.

Oι εκλογικές ψήφοι που κατανέμονται σε κάθε κράτος

Σε γενικές γραμμές, τα κράτη απονέμουν όλες τις εκλογικές τους ψηφοφορίες σε όποιον κέρδισε την ψηφοφορία των απλών ψηφοφόρων στην πολιτεία.

Για παράδειγμα, εάν ένας υποψήφιος κερδίσει το 50,1% των ψήφων στο Τέξας, τους απονέμονται και οι 38 εκλογικές ψήφοι του κράτους. Εναλλακτικά, ένας υποψήφιος θα μπορούσε να κερδίσει με σαρωτική νίκη και να πάρει τον ίδιο αριθμό εκλογικών ψήφων.

Είναι επομένως δυνατό για έναν υποψήφιο να γίνει πρόεδρος κερδίζοντας έναν αριθμό δύσκολων αγώνων (οι ψήφοι να είναι τσίμα τσίμα) σε ορισμένα κράτη, παρά το γεγονός ότι έχει λιγότερες ψήφους σε ολόκληρη τη χώρα.

Υπάρχουν μόνο δύο πολιτείες (Μέιν και Νεμπράσκα) που διαιρούν τις ψήφους των εκλογικών σωμάτων τους σύμφωνα με το ποσοστό των ψήφων που λαμβάνει κάθε υποψήφιος.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι προεδρικοί υποψήφιοι στοχεύουν συγκεκριμένα «κράτη ταλάντευσης» – κράτη όπου η ψηφοφορία θα μπορούσε να πάει είτε έτσι, είτε αλλιώς – αντί να προσπαθούν να κερδίσουν όσο το δυνατόν περισσότερους ψηφοφόρους σε ολόκληρη τη χώρα.

Κάθε πολιτεία που κερδίζει τους πλησιάζει στις 270 ψήφους που χρειάζονται.

Έχει χάσει υποψήφιος πρόεδρος ψήφο του λαού αλλά έγινε πρόεδρος;

Ναι. Στην πραγματικότητα, δύο από τις πέντε τελευταίες εκλογές κέρδισαν υποψήφιοι που είχαν λιγότερες ψήφους από τον λαό σε σχέση με τους αντιπάλους τους.
Είναι πιθανό ένας υποψήφιος να είναι οι πιο δημοφιλής υποψήφιος μεταξύ των ψηφοφόρων σε εθνικό επίπεδο, αλλά να εξακολουθούν να αποτυγχάνουν να κερδίσουν αρκετά κράτη για να κερδίσουν 270 εκλογικές ψήφους.

Το 2016, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε σχεδόν τρία εκατομμύρια λιγότερες ψήφους από τη Χίλαρι Κλίντον, αλλά κέρδισε την προεδρία επειδή το σώμα εκλεκτόρων του έδωσε την πλειοψηφία.

Το 2000, ο Τζορτζ Μπους κέρδισε με 271 εκλογικές ψήφους, αν και ο Δημοκρατικός υποψήφιος Αλ Γκορ κέρδισε την ψήφο του λαού κατά περισσότερο από μισό εκατομμύριο.

Μόνο τρεις άλλοι πρόεδροι έχουν εκλεγεί χωρίς να κερδίσουν την ψήφο του λαού, όλοι τους τον 19ο αιώνα: ο John Quincy Adams, ο  Rutherford B Hayes και ο Benjamin Harrison.

Γιατί επέλεξαν το συγκεκριμένο σύστημα;

Όταν το σύνταγμα των ΗΠΑ καταρτίστηκε το 1787, η ψηφοφορία του λαού για την εκλογή προέδρου ήταν πρακτικά αδύνατη. Αυτό οφείλεται στο μέγεθος της χώρας και στη δυσκολία επικοινωνίας.

Ταυτόχρονα, υπήρχε ελάχιστος ενθουσιασμός για να επιτραπεί στον πρόεδρο να επιλεγεί από νομοθέτες στην πρωτεύουσα, Ουάσινγκτον.  

Έτσι, οι διαμορφωτές του συντάγματος δημιούργησαν το σώμα εκλεκτόρων  με κάθε κράτος να επιλέγει εκλέκτορες. 

Τα μικρότερα κράτη ευνοούσαν το σύστημα καθώς τους έδωσε περισσότερη φωνή από μια λαϊκή δημοτική ψήφο σε εθνικό επίπεδο για την απόφαση του προέδρου.

Το σώμα εκλεκτόρων ευνοήθηκε επίσης από τις νότιες πολιτείες, όπου οι σκλάβοι αποτελούσαν μεγάλο μέρος του πληθυσμού. Παρόλο που οι σκλάβοι δεν ψήφισαν, μετρήθηκαν στην απογραφή των ΗΠΑ (ως τα τρία πέμπτα ενός ατόμου).

Δεδομένου ότι ο αριθμός των εκλογικών ψήφων καθορίστηκε από το μέγεθος του πληθυσμού ενός κράτους, τα νότια κράτη είχαν μεγαλύτερη επιρροή στην εκλογή προέδρου απ ‘ό, τι θα τους έδινε μια άμεση ψήφος κοινού.

Πρέπει οι εκλέκτορες να ψηφίσουν τον υποψήφιο που κέρδισε;

Σε ορισμένες πολιτείες, οι εκλέκτορες θα μπορούσαν να ψηφίσουν  όποιον υποψήφιο προτιμούν, ανεξάρτητα από το ποιον υποστήριξαν οι ψηφοφόροι. Στην πράξη, οι εκλέκτορες σχεδόν πάντα ψηφίζουν τον υποψήφιο που κερδίζει τις περισσότερες ψήφους στην πολιτεία τους.

Εάν ένας εκλέκτορας καταψηφίσει την προεδρική επιλογή του κράτους τους, ονομάζονται «προδότες». Το 2016, επτά ψήφοι των σωμάτων εκλεκτόρων επιλέχθηκαν με αυτόν τον τρόπο, αλλά κανένα αποτέλεσμα δεν άλλαξε από «προδότες» εκλέκτορες.

Τι συμβαίνει εάν κανένας υποψήφιος δεν έχει πλειοψηφία;

Τότε η απόφαση για τον πρόεδρο λαμβάνεται από τη Βουλή των Αντιπροσώπων.

Αυτό συνέβη μόνο μία φορά, όταν το 1824 τέσσερις υποψήφιοι διαίρεσαν την ψήφο των εκλεκτόρων, χωρίς να δίνεται σε κάποιον από αυτούς η πλειοψηφία.

Με δύο κόμματα να κυριαρχούν στο αμερικανικό σύστημα, αυτό είναι απίθανο να συμβεί σήμερα.

• Εκλογές ΗΠΑ 2020
• Ντόναλντ Τραμπ