Πρόκληση Oruc Reis – Διπλωματικός πυρετός: Η κυβέρνηση κινητοποιεί τον διεθνή παράγοντα – Παρέμβαση υπέρ της Ελλάδας από ΗΠΑ – Εμπρηστικός ο Ερντογάν

Κορυφώθηκαν τη Δευτέρα οι προκλήσεις της Τουρκίας καθώς τελικά υλοποίησε τις απειλές της για έξοδο του ερευνητικού σκάφους Oruc Reis για την διενέργεια ερευνών σε περιοχή εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, και αφού είχε προηγηθεί η σχετική NAVTEX, ως αντίδραση στην ιστορική συμφωνία Ελλάδας – Αιγύπτου για την τμηματική οριοθέτηση της ΑΟΖ. Η σχετική φημολογία όλων των τελευταίων ημέρων επιβεβαιώθηκε τα ξημερώματα της Δευτέρας, ωστόσο κυβέρνηση και Ένοπλες Δυνάμεις έχοντας οξυμένα αντανακλαστικά, δεν αιφνιδιάστηκαν από την έξοδο του Oruc Reis.

Διπλωματικός πυρετός

Αμέσως μόλις έγινε γνωστό ότι το τουρκικό ερευνητικό ξεκίνησε το ταξίδι του, στην Αθήνα σήμανε συναγερμός σε όλα τα επίπεδα. Ήδη από το βράδυ είχαν ανακληθεί οι άδειες των αξιωματικών των Ενόπλων Δυνάμεων, ενώ από το πρωί ξεκίνησαν πυρετώδεις διαβουλεύσεις ώστε να καθοριστεί η απάντηση της Αθήνας, καθώς συνεδρίασε το ΚΥΣΕΑ αλλά και το Συμβούλιο Αρχηγών Γενικών Επιτελείων στο Πεντάγωνο.

Παράλληλα, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας είχαν μπαράζ επαφών κινητοποιώντας τον διεθνή παράγοντα έναντι της τουρκικής προκλητικότητας, που εκδηλώθηκε για ακόμη μια φορά.

Το πρωί, ο κ. Μητσοτάκης,  είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ. Ο κ. Μητσοτάκης ενημέρωσε τον κ. Μισέλ για τη συμφωνία της Ελλάδας με την Αίγυπτο, αναφορικά με την οριοθέτηση Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, καθώς και για τις ανησυχητικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο.

Λίγες ώρες αργότερα, ο πρωθυπουργός συνομίλησε τηλεφωνικά και με τον Γενικό Γραμματέα του NATO Γενς Στόλτενμπεργκ, μεταφέροντας του το οργισμένο μήνυμα για τη στάση που κρατάει το Βορειοατλαντικό Σύμφωνο. Τόνισε σε αυτό το πλαίσιο πως η πολιτική των ίσων αποστάσεων είναι αντιπαραγωγική και μη αποδεκτή.

Από την πλευρά του, ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας είχε τηλεφωνικές επικοινωνίες με τον γερμανό ομόλογό του Χάικο Μάας, τον Κύπριο ΥΠΕΞ Νίκο Χριστοδουλίδη, αλλά και τον ΥΠΕΞ του Μπαχρέιν. Επιπρόσθετα, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές έδωσε εντολή στην Ελληνική Πρεσβεία στην Άγκυρα να προχωρήσει σε αυστηρό διάβημα στο τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών.

Η θέση της χώρας μας αποκρυσταλλώνεται στην ανακοίνωση που εξέδωσε το υπουργείο Εξωτερικών κατά της Τουρκίας. «Η νέα παράνομη τουρκική Navtex για παράνομες έρευνες νοτίως της νήσου Μεγίστης στην ελληνική υφαλοκρηπίδα, σε συνδυασμό με την παρατηρούμενη ευρεία κινητικότητα μονάδων του τουρκικού πολεμικού ναυτικού, αποτελεί νέα σοβαρή κλιμάκωση και εκθέτει με τον πλέον προφανή τρόπο τον αποσταθεροποιητικό και απειλητικό για την ειρήνη ρόλο της Τουρκίας. Έρχεται σε μία περίοδο που η Ελλάδα έχει έμπρακτα αποδείξει την προσήλωσή της στη διεθνή νομιμότητα.Βασιζόμενη αποκλειστικά στο Διεθνές Δίκαιο, στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και στους κανόνες καλής γειτονίας, έχει έλθει σε συμφωνία μετά από διαπραγματεύσεις με γείτονες χώρες, για την οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης της. Έχει δηλώσει δε την ετοιμότητά της για διάλογο, ώστε να προχωρήσει σε αντίστοιχες οριοθετήσεις με τους υπόλοιπους γείτονές της με βάση το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Αντίθετα, η Τουρκία αποδεικνύει στην πράξη ότι δηλώσεις περί ετοιμότητας για διάλογο είναι προσχηματικές. Επικαλούμενη την υπογραφή μιας καθόλα νόμιμης Συμφωνίας ΑΟΖ Ελλάδας- Αιγύπτου, εγκαταλείπει τον διάλογο πριν καν ξεκινήσει και καταφεύγει σε πρακτικές παρελθόντων αιώνων ακολουθώντας την αδιέξοδη τακτική απόπειρας δημιουργίας τετελεσμένων. Η Ελλάδα δεν θα δεχθεί κανέναν εκβιασμό. Θα υπερασπίσει την κυριαρχία και τα κυριαρχικά της δικαιώματα. Καλούμε την Τουρκία να τερματίσει άμεσα τις παράνομες ενέργειές της που υπονομεύουν την ειρήνη και την ασφάλεια στην περιοχή», αναφέρει χαρακτηριστικά το ελληνικό ΥΠΕΞ. 

Κινητοποιείται ο διεθνής παράγοντας

Βασική στόχευση της κυβέρνησης σε διπλωματικό επίπεδο είναι η κινητοποίηση του διεθνούς παράγοντα, ώστε να υπάρξει κατανόηση για το ποιος έχει το ρόλο του διεθνούς ταραξία στην περιοχή. Η Άγκυρα είναι για ακόμη μια φορά διπλωματικά απομονωμένη, γεγονός που μπορεί να φανεί και από τη βαρυσήμαντη παρέμβαση του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών.

«Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι βαθύτατα ανήσυχες από την πρόθεση της Τουρκίας για έρευνα σε φυσικούς πόρους, σε περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου που η Ελλάδα και η Κύπρος διεκδικούν δικαιοδοσία. Τέτοιες ενέργειες είναι προκλητικές και αυξάνουν εντάσεις στην περιοχή. Οι ΗΠΑ γνωρίζουν ότι η Τουρκία έχουν εκδώσει NAVTEX. Καλούμε την Τουρκία να σταματήσει τέτοια σχέδια για επιχειρήσεις που αυξάνουν τις εντάσεις στην περιοχή», τονίζεται στην ανακοίνωση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Αλλά και η γερμανική κυβέρνηση επέκρινε τη νέα τουρκική NAVTEX. Σύμφωνα με εκπρόσωπο του γερμανικού υπουργείου Εξωτερικών, η Άγκυρα θα πρέπει να τηρήσει τις αρχές του Διεθνούς Δικαίου. Η μη τήρηση τους θα οδηγούσε στην επιδείνωση της σχέση της με την ΕΕ. Όπως τόνισε ο ίδιος εκπρόσωπος, «περαιτέρω σεισμολογικές έρευνες αυτό το διάστημα θα έστελναν οπωσδήποτε το λάθος μήνυμα.» Το ζητούμενο αυτή τη στιγμή είναι η αποκλιμάκωση της έντασης. Η Ελλάδα και η Τουρκία θα πρέπει να διεξάγουν τον «προγραμματισμένο διάλογο». 

Σε κάθε περίπτωση, σύμφωνα με τη Deutsche Welle, η γερμανική κυβέρνηση ως προεδρεύουσα της ΕΕ βρίσκεται σε διαρκή επαφή με την Αθήνα και την Άγκυρα, αλλά και με άλλες πρωτεύουσες και διεθνείς οργανισμούς για να αποσοβήσει την ελληνοτουρκική κρίση σύμφωνα με πληροφορίες της Deutsche Welle. Θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι σε αυτή την προσπάθεια συμμετέχει και η καγκελάριος. Ούτως ή άλλως αυτές τις ημέρες ήταν προγραμματισμένο να επικοινωνήσει τηλεφωνικά με τον πρόεδρο Ερντογάν. 

Σύμφωνα με δε με το ΑΠΕ – ΜΠΕ που επικαλείται πηγές από την ΕΕ, η επόμενη Σύνοδος Κορυφής, που είναι προγραμματισμένη για το Σεπτέμβριο θα βάλει στο τραπέζι τα θέματα αυτά στην Ανατολική Μεσόγειο. Συγκεκριμένα, ανάμεσα στα ζητήματα που θα συζητηθούν είναι αυτό της Τουρκίας, ενώ περισσότερες λεπτομέρειες αναμένεται να δοθούν «όσο πλησιάζει η συνάντηση», επισημαίνει η ευρωπαϊκή πηγή.

Επιμένει στην προκλητική ρητορική η Άγκυρα

Ωστόσο τόσο ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, όσο και οι υπουργοί του επιμένουν να ρίχνουν «λάδι στη φωτιά», και επιμένουν στη διακηρυγμένη θέση τους για έρευνες στην Ανατολική Μεσόγειο. Ο πρόεδρος της Τουρκίας σε δηλώσεις του μετά το υπουργικό συμβούλιο τόνισε επίσης πως η συμφωνία Ελλάδας – Αιγύπτου δεν έχει βάση.

Πάντως ο Ερντογάν δήλωσε πως η Τουρκία είναι… έτοιμη για διάλογο: «Σας καλούμε βρούμε λύση. Είμαστε πάντα έτοιμη. Θα συνεχίσουμε να εφαρμόζουμε τα σχέδιά μας [για έρευνες στην Ανατολική Μεσόγειο] στο πεδίο και στη διπλωματία, μέχρι να επικρατήσει η κοινή λογική σε αυτό το ζήτημα».

«Ας βρούμε μια φόρμουλα που είναι αποδεκτή από όλους και προστατεύει τα δικαιώματα όλων [σ.σ. των δρώντων στην περιοχή]. Αυτοί που αγνοούν τις εκκλήσεις μας, σκοτεινιάζουν το μέλλον τους». Ο ίδιος υπογράμμισε ότι «δεν θα επιτρέψουμε να μας εγκλωβίσουν στις ακτές μας».

Λίγη ώρα νωρίτερα, σε εμπρηστικές δηλώσεις είχε προχωρήσει και εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών της Τουρκίας Χαμί Ακσόι. Συγκεκριμένα δήλωσε ότι «η κίνηση καλής θέλησης που κάναμε με διαμεσολάβηση της Ε.Ε. και της Γερμανίας δεν βρήκε ανταπόκριση» και πρόσθεσε: «Στην Μεσόγειο θα απογοητευτούν όσοι συμπεριφέρονται με την λογική πως όλα είναι δικά τους». Μάλιστα, κατηγόρησε τη χώρα μας πως αυτή είναι που αυξάνει την ένταση στην περιοχή.

Νωρίτερα, ο ίδιος ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Μεβλούτ Τσαβούσογλου, είχε δηλώσει πως «σύμφωνα με πληροφορίες μας τα θαλάσσια σύνορα που καθορίζει το Κάιρο δεν παραβιάζουν την υφαλοκρηπίδα μας. Όμως είναι ξεκάθαρο πως ο καθορισμός της υφαλοκρηπίδας από την πλευρά της Ελλάδας παραβιάζει την τουρκική υφαλοκρηπίδα» ανέφερε χαρακτηριστικά ο Τσαβούσογλου και πρόσθεσε πως «με εντολή του προέδρου μας τα πλοία μας κατευθύνονται στην περιοχή».

Ο Τσαβούσογλου μίλησε για την τουρκική άποψη σχετικά με την συμφωνία Ελλάδας-Αιγύπτου, «έτσι όπως φαίνεται έχουν γίνει υποχωρήσεις από τα κυριαρχικά δικαιώματα των νησιών και της Κρήτης κι αυτό ουσιαστικά ενισχύει τις θέσεις μας. Αυτή η συμφωνία ( σ.σ. Ελλάδας -Αιγύπτου) μας συμφέρει ,διότι κανένας δεν μπορεί να μας πει πως προκαλούμε ένταση. Κανένας δεν μπορεί να πει να μην πάμε στις περιοχές αυτές. Κανένας δεν μπορεί να πει οτιδήποτε στις έρευνες και γεωτρήσεις που θα κάνει η Τουρκία στην Ανατολική Μεσόγειο. Και όλοι είδαν πως η Ελλάδα δεν θέλει διάλογο» ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών δήλωσε πως «η Συμφωνία της Ελλάδας με την Ιταλία, όπως κι αυτή (με την Αίγυπτο) ενισχύουν τις θέσεις μας πως τα νησιά δεν μπορούν να έχουν υφαλοκρηπίδα. Στο Ιόνιο δεν ξεκίνησαν την υφαλοκρηπίδα από τα νησιά».

• NAVTEX
• Κυριάκος Μητσοτάκης
• Νίκος Δένδιας
• Τουρκία