Oruc Reis – Τουρκική προκλητικότητα: Κρίσιμη Σύνοδος Κορυφής – Οι επιδιώξεις της Αθήνας μετά το γερμανικό «nein» σε κυρώσεις

Πυρετός σε διπλωματικό επίπεδο επικρατεί στην κυβέρνηση, στον απόηχο της προκλητικής εξόδου του Oruc Reis για έρευνες εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Η σημερινή διήμερη Σύνοδος Κορυφής είναι κρίσιμη και μπορεί να μην υπάρχει στην ατζέντα το ζήτημα της Τουρκίας, ωστόσο θεωρείται βέβαιο ότι θα τεθεί η τουρκική προκλητικότητα τόσο από τον Κυριάκο Μητσοτάκη, όσο και από τον Νίκο Αναστασιάδη υπό το βάρος των τελευταίων εξελίξεων με το ερευνητικό σκάφος και το άνοιγμα της παραλίας των Βαρωσίων στην Κύπρο.

Διπλωματική αντεπίθεση και στρατιωτική ετοιμότητα

Η ελληνική κυβέρνηση από την ώρα έκδοσης της νέας NAVTEX έχει επιδοθεί σε μία νέα διπλωματική αντεπίθεση με στόχο τη διεθνή απομόνωση της Τουρκίας. Ενοχλημένη από το γεγονός ότι ενώ οι Τούρκοι την περασμένη εβδομάδα δεσμεύονταν να ανακοινώσουν ημερομηνία έναρξης διερευνητικών επαφών και αντ’ αυτού έστειλαν το Oruc Reis στα ανοιχτά του Καστελόριζου, η Αθήνα θα χρησιμοποιήσει όλα τα διπλωματικά μέσα που έχει στη διάθεσή της ώστε να υψώσει ανάχωμα στις παράλογες απαιτήσεις της Τουρκίας.

Οι προσδοκίες από τη Σύνοδο Κορυφής

Η Τουρκία δεν είναι επίσημα στην ατζέντα της Συνόδου η οποία έχει αντικείμενο το Brexit κι άλλα θέματα που απασχολούν την ΕΕ. Ούτε υπάρχει θέμα για το οποίο θα μπορούσε να μπει στο τραπέζι το βέτο, σε μια επίδειξη σκλήρυνσης της αντίδρασης όπως προτείνει η αντιπολίτευση (ΚΙΝ.ΑΛ κλπ). Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης όπως και ο πρόεδρος της κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Αναστασιάδης κτίζουν συμμαχίες και θα θέσουν θέμα για τις συνέπειες που θα έχει η Τουρκία εφόσον συνεχίζει να πυροδοτεί την ένταση. Σε κάθε περίπτωση, όπως προκύπτει και από την πρόσκληση στους ηγέτες των κρατών – μελών η όποια συζήτηση γίνει για θέματα εξωτερικής πολιτικής θα διεξαχθεί την Παρασκευή. Ωστόσο αναμένεται ο κ. Μητσοτάκης να θέσει το ζήτημα της Τουρκίας από την έναρξη της συζήτησης.

Όπως έγραψε το Newpost, και με δεδομένο το γεγονός ότι το Βερολίνο στην παρούσα φάση στέκεται κατά της πιθανότητας επιβολής κυρώσεων στη Σύνοδο, η Αθήνα αυτό που αναμένει είναι μια σκληρή δήλωση καταδίκης της κλιμάκωσης της τουρκικής προκλητικότητας.

Ο στόχος της Ελλάδας και της Κύπρου είναι να περιγράφονται συγκεκριμένα βήματα τα οποία θα πρέπει να γίνουν από μέρους της Άγκυρας μέχρι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου στο οποίο θα ληφθούν οι αποφάσεις τόσο σε ότι αφορά στην ελληνοτουρκική κρίση όσο και τις ευρωτουρκικές σχέσεις, όπως είχε αποφασιστεί στη Σύνοδο Κορυφής της 1-2 Οκτωβρίου. Οι «27» θα πρέπει να απαντήσουν στο ερώτημα που το πάει η Τουρκία και πως αντιδρά η ΕΕ στον εμπαιγμό και τον εκβιασμό.

Με τη δημιουργία του οδικού χάρτη για τις κυρώσεις θα μπορούσαν να επιφορτιστούν οι υπουργείο Εξωτερικών της ΕΕ. Τα συμπεράσματα της προηγούμενης Συνόδου Κορυφής ανέφεραν ότι η ΕΕ θα παρακολουθεί την Τουρκία έως το τέλος Δεκεμβρίου και θα λάβει αποφάσεις. Πάντως, μετά τη νέα έξοδο του Oruc Reis στην ελληνική υφαλοκρηπίδα, ο διπλωματικός χρόνος πύκνωσε και πάλι και το διάστημα μέχρι τον Σεπτέμβριο μοιάζει πολύ μακρινό.

Εξηγώντας τις ελληνικές επιδιώξεις της Αθήνας από τη Σύνοδο, ο υπουργός Επικρατείας Γιώργος Γεραπετρίτης, μιλώντας στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του Alpha με τον Αντώνη Σρόιτερ, τόνισε πως «η  Ελλάδα θα απαιτήσει από την ΕΕ να καταδικάσει τη στάση της Τουρκίας. Το ζήτημα των κυρώσεων βρίσκεται πάντα δυνητικά στο τραπέζι. Εμείς καταφέραμε να υπάρχει η δυνατότητα να επιβληθούν πολύ αυστηρά πλαίσια στην Τουρκία εάν συνεχιστεί αυτός ο διεμβολισμός. Αφήνουμε ένα παράθυρο στη διαμεσολάβηση. Απειλές και εκβιασμούς δεν πρόκειται να δεχθούμε».

Όλοι πλέον αντιλαμβάνονται ότι ο Ερντογάν δεν υπολογίζει τίποτα και κανέναν και θα πρέπει να σταλούν μηνύματα στην αυριανή Σύνοδο Κορυφής, τα οποία, διπλωματικές πηγές με τις οποίες συνομίλησαν το Newpost, χαρακτηρίζουν ως μια «τελευταία ευκαιρία στην Τουρκία να κρατήσει ανοιχτό το δρόμο της διπλωματίας».

«Nein» από το Βερολίνο στις κυρώσεις

Εντελώς διαφορετικό είναι το κλίμα στη Γερμανία, που παρά τις δηλώσεις στήριξης προς την Ελλάδα και την Κύπρο, προς ώρας ξορκίζει το ενδεχόμενο κυρώσεων. Από το Βερολίνο, επισημάνθηκε ακόμη ότι οι αποφάσεις του τελευταίου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου παραμένουν τουλάχιστον μέχρι τον Δεκέμβριο η κατευθυντήρια γραμμή των σχέσεων ΕΕ – Τουρκίας. Πρόκειται για μια εύσχημη διατύπωση που χρησιμοποίησε το υπουργείο Εξωτερικών της Γερμανίας ώστε να πει πως η όποια συζήτηση για κυρώσεις, θα γίνει στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου.

Περισσότερο ξεκάθαρη για το ζήτημα ήταν η γερμανική προεδρία, η οποία μέσω διαρροής, ανέφερε πως το Βερολίνο δεν αναμένει να ληφθούν αποφάσεις για επιβολή νέων κυρώσεων εις βάρος της Τουρκίας στην επικείμενη Σύνοδο Κορυφής. Η ίδια πηγή, αναφέρει ότι στόχος της Γερμανίας στην Ανατολική Μεσόγειο είναι η αποκλιμάκωση, δηλώνοντας ότι το Βερολίνο θα συνεχίσει να πιέζει για διάλογο.

«Η Γερμανία είνα ξεκάθαρα ενάντια στις πρόσφατες τουρκικές ενέργειες, αλλά αυτό δε σημαίνει ότι πρέπει αυτομάτως να επιβάλουμε κυρώσεις για κάθε πρόκληση», ανέφερε η πηγή, σύμφωνα με το Reuters. 

Για την θέση αυτή του Βερολίνου, προϊδέασε και ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών, Χάικο Μάας την Τρίτη από την Αθήνα. Μπορεί να εξέφρασε τη γερμανική δυσφορία για τις τουρκικές ενέργειες και μάλιστα σε ασυνήθιστα υψηλούς τόνους, σημείωσε ωστόσο ότι αυτό που ζητά το Βερολίνο, είναι αποκλιμάκωση της έντασης και διάλογο: «έχω μεγάλη κατανόηση αν τώρα στην Αθήνα επικρατεί όχι μόνο έκπληξη, αλλά και θυμός, καθώς εκ νέου -δεν είναι η πρώτη φορά- με προκλήσεις από την τουρκική πλευρά όσα είχαμε δρομολογήσει κατ’ αρχάς διακόπηκαν. Παρ’ όλα αυτά, πρέπει να σας πω ότι στη βάση των αποφάσεων που ελήφθησαν στο Συμβούλιο θεωρώ ότι έχουμε μόνο μία δυνατότητα, η οποία είναι ο διάλογος, για να οδηγηθούμε σε κάποια αποτελέσματα».

Η εκτίμηση του Κ. Φίλη

Από την πλευρά του, ο διεθνολόγος Κωνσταντίνος Φίλης μιλώντας στον ΣΚΑΪ, εκτίμησε πως  η Τουρκία επιχειρεί να προκαλέσει την Ελλάδα «να είναι αυτή που θα χτυπήσει πρώτη», κάτι το οποίο προφανώς πάση θυσία πρέπει να αποφύγει η Αθήνα και έχει αποδείξει ότι επιχειρησιακά είναι σε θέση να το αποτρέψει.

Ως προς τη Σύνοδο, τόνισε πως το αντικειμενικό πρόβλημα για την ελληνική διπλωματία είναι πως οι όποιες κυρώσεις ληφθούν, όχι αύριο ή μεθαύριο αλλά σε βάθος χρόνου, αν είναι πολύ σκληρές δεν θα υπάρξει ομοφωνία και αν είναι ήπιες, τότε δεν πρόκειται να έχουν αποτέλεσμα.

Εξέφρασε την πεποίθηση ότι η Αθήνα πρέπει να βγει από την κατάσταση εγκλωβισμού στις κυρώσεις, δεδομένου ότι δεν λειτουργούν τόσο αποτελεσματικά και να εξετάσει άλλες επιλογές, σε διμερές επίπεδο με διάφορα κράτη μέλη της ΕΕ που μπορούν να στηρίξουν την Ελλάδα και προφανώς με τον αμερικανικό παράγοντα.

• Oruc Reis
• Σύνοδος Κορυφής ΕΕ