Ελληνοτουρκικά: Οι όροι της Αθήνας για διάλογο με την Άγκυρα – Το μήνυμα Μητσοτάκη ενόψει της Συνόδου Κορυφής

Καθώς πλησιάζει η κρίσιμη Σύνοδος Κορυφής όπου και θα συζητηθεί και η Τουρκία με φόντο το μπαράζ προκλήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο, η Αθήνα προετοιμάζεται για όλα τα ενδεχόμενα. Κεντρικό μήνυμα της κυβέρνησης είναι πως κανένας διάλογος δεν μπορεί να υπάρξει εάν πρώτα δεν υπάρξουν έμπρακτα μηνύματα αποκλιμάκωσης από την Άγκυρα.

Η Τουρκία από την πλευρά της συνεχίζει στο προκλητικό μότο, με επίπλαστα καλέσματα για διάλογο, αλλά και με πυρά προς την Αθήνα για τις θέσεις της, με διπλή παρέμβαση τόσο του Ρετζέπ Ταγίπ Ερτογάν, όσο και του Μεβλούτ Τσαβούσογλου. Όλα τα αυτά την ώρα που εντείνονται οι πιέσεις προς το Βερολίνο να συναινέσει σε επιβολή κυρώσεων στη Σύνοδο, με το πιθανότερο σενάριο πλέον να είναι αυτό των κυρώσεων «light».  

Το μήνυμα της Αθήνας ενόψει της Συνόδου

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, μιλώντας στον τηλεοπτικό σταθμό Alpha και τον Αντώνη Σρόιτερ διαμήνυσε πως οι μόνες διαφορές που έχει η Ελλάδα με την Τουρκία αφορούν στις θαλάσσιες ζώνες και την υφαλοκρηπίδα. Και σε αυτό το πλαίσιο, επεσήμανε πως «θα χρειαστούμε μια περίοδο έμπρακτης αποκλιμάκωσης. Η Τουρκία απέσυρε το Oruc Reis 10 ημέρες πριν τη Σύνοδο Κορυφής. Θα μπορούσε να το κάνει από τον Οκτώβριο». Επί της ουσίας ο κ. Μητσοτάκης με αυτή την αποστροφή καταδεικνύει την προσχηματική απόσυρση του ερευνητικού σκάφους λίγες ημέρες πριν το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

«Η Ελλάδα είναι έτοιμη να συζητήσει υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρχει ένταση. Να συζητήσουμε όπως επιβάλλεται ανάμεσα σε γείτονες, την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και των οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο. Αν δεν μπορούμε να βρούμε μια λύση να πάμε στο δικαστήριο στη Χάγη. Υπογράψαμε οριοθέτηση με Ιταλία και Αίγυπτο. Συμφωνήσαμε με την Αλβανία για τη Χάγη. Γιατί να μην μπορούμε να το κάνουμε αυτό και με την Τουρκία;», είπε επίσης.

Το μήνυμα Μητσοτάκη

Ο κ. Μητσοτάκης υποστήριξε πως δεν μπορεί να προεξοφλήσει αποφάσεις στη Σύνοδο για κυρώσεις, αλλά τόνισε πως η συντριπτική πλειοψηφία των χωρών συντάσσεται με τις θέσεις της Αθήνας. «Αυτό που πετύχαμε είναι να μετατρέψουμε τις ελληνοτουρκικές διαφορές, σε ευρωτουρκικές. Αυτό δεν είχε συμβεί στο παρελθόν. Και χρειάστηκε συστηματική διπλωματική δουλειά, για να πείσουμε γιατί η Τουρκία αποτελεί απειλή ασφαλείας. Γι’ αυτό η Σύνοδος του Οκτωβρίου έδωσε στην Τουρκία δύο επιλογές. Ή να αγκαλιάσει τη θετική ατζέντα ή να υποστεί τις συνέπειες», είπε ο πρωθυπουργός και αναφερόμενος στο ενδεχόμενο κυρώσεων σε βάρος της Άγκυρας, επεσήμανε: «Δεν μπορώ να προεξοφλήσω τις αποφάσεις του Συμβουλίου. (…) Πιστεύω όμως ότι η ΕΕ δεν θα διακινδυνεύσει το δικό της κύρος. Αναφέρομαι στην απόφαση του Οκτωβρίου. Που έλεγε ότι θα πρέπει να πάρουμε αποφάσεις το Δεκέμβριο. Όλα είναι στο τραπέζι. Η συντριπτική πλειοψηφία συντάσσεται με τις θέσεις της Ελλάδας. Το βέτο παραπέμπει σε χώρες που είναι μόνες τους. Η Ελλάδα δεν είναι μόνη της».

Τι είπε για την ένταση του καλοκαιριού

Επίσης ο ίδιος υποστήριξε πως δεν έφτασαν κοντά σε θερμό επεισόδιο η Ελλάδα και η Τουρκία, αν και όπως είπε, υπήρξαν στιγμές μεγάλης έντασης. «Περάσαμε πολλούς δύσκολους μήνες. (…) Αντιμετωπίσαμε μια προσφυγική κρίση, την επιθετικότητα της Τουρκίας και οδήγησε τον Αύγουστο τους δύο στόλους σε συνθήκες μεγάλης έντασης. Υπήρξαν στιγμές μεγάλης έντασης που έπρεπε να είμαστε αποφασιστικοί και προσεκτικοί. Δεν είναι προς όφελος της Τουρκίας να συντηρεί την ένταση».

Στο τραπέζι light κυρώσεις

Πάντως, παραμένει η αδυναμία ανεύρεσης μιας κοινής ευρωπαϊκής στάσης απέναντι στην Τουρκία, που αποτυπώθηκε και στο Συμβούλιο των υπουργών Εξωτερικών που συνεδρίασε σήμερα. Δεν υπήρξε καμία αναφορά στο κείμενο των συμπερασμάτων. Οι υπουργοί Εξωτερικών πέταξαν το μπαλάκι στους «27» ηγέτες της ΕΕ.

Πάντως, ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας, υπογράμμισε ότι «κατέστη σαφές ότι θα πρέπει να υπάρχει αντίδραση απέναντι στην Τουρκία». «Διαπιστώθηκε από όλους τους Υπουργούς Εξωτερικών ότι η Τουρκία δεν αντελήφθη το θετικό μήνυμα της ΕΕ από το Συμβούλιο του Οκτωβρίου. Αντίθετα, συνέχισε την παραβατική συμπεριφορά της. Και μάλιστα κάτω από ένα πλαίσιο το οποίο είναι παντελώς απαράδεκτο, την απειλή πολέμου εναντίον της Ελλάδας εάν επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 μίλια. Σημειώνω ότι η UNCLOS, η σύμβαση που προβλέπει την επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 μίλια είναι τμήμα του ευρωπαϊκού δικαίου, την έχει επικυρώσει η ίδια η ΕΕ. Άρα η στάση της Τουρκίας αποτελεί πρόκληση στο σύνολο της Ένωσης. Από εκεί και πέρα λοιπόν κατέστη σαφές ότι θα πρέπει να υπάρχει αντίδραση απέναντι στην Τουρκία. Κι αυτό είναι το οποίο θα συζητηθεί στο Συμβούλιο Αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων αυτή την εβδομάδα», είπε χαρακτηριστικά.

Το παρασκήνιο θα οργιάσει τις επόμενες ώρες. Οι συζητήσεις που γίνονται στο παρασκήνιο για την Τουρκία είναι σε διαφορετικό μήκος κύματος. Άλλοι μιλούν για κυρώσεις και απαιτούν αποφάσεις με οικονομικές επιπτώσεις που θα πονέσουν την Τουρκία. Κι άλλοι μιλούν για συνέπειες, την πιο ελαφριά εκδοχή των κυρώσεων, όπως έγραψε την Δευτέρα το Newpost.

Μεταξύ αυτών που έχουν πέσει στο τραπέζι είναι να υπάρξουν κυρώσεις κατά προσώπων που ήταν μία απόφαση η οποία συμπεριλαμβανόταν στις αποφάσεις που είχαν ληφθεί σε βάρος της Τουρκίας με αφορμή τις γεωτρήσεις στην Κύπρο πριν από δύο χρόνια. Έκτοτε ουδέποτε υλοποιήθηκαν. Έμειναν στο συρτάρι. Η Ελλάδα δεν θα μπορούσε να είναι ευχαριστημένη με ένα τέτοιο ενδεχόμενο διότι θα προτιμούσε κυρώσεις με πιο απτά αποτελέσματα κατά τουρκικών εταιρειών και της ίδιας της χώρας. Ο τουρισμός, οι τράπεζες και η ενέργεια είναι τομείς που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως μοχλός πίεσης στην Τουρκία σε μια στιγμή που η οικονομία της βρίσκεται σε εξαιρετικά δύσκολη θέση.

Στο τραπέζι παραμένει πάντα το σενάριο να αποφασιστούν τώρα κάποιες κυρώσεις αλλά να μην επιβληθούν και να δοθεί μια νέα περίοδος χάριτος στην Τουρκία μέχρι το Φεβρουάριο – Μάρτιο αφού ορκιστεί ο νέος πλανητάρχης Τζο Μπάιντεν και άνοιξε τα χαρτιά του ως προς την στρατηγική που θα ακολουθήσει απέναντι στην Τουρκία.

Πιέζει η Αθήνα

Σε κάθε περίπτωση η Αθήνα πιέζει για επέκταση κυρώσεων και σε τουρκικές εταιρείες, κάτι που προκαλεί την έντονη αντίδραση του Βερολίνου, λόγω και των στενών τουρκογερμανικών οικονομικών σχέσεων, αλλά και την έκθεση του Γερμανικού ιδιωτικού τομέα στην οικονομία της Τουρκίας.

Σύμφωνα δε με τον ΣΚΑΪ, η Αθήνα επιδιώκει μέσω των συμπερασμάτων της Συνόδου να δοθεί προς τον Ζοζέπ Μπορέλ εντολή για να παρουσιάσει εκ νέου τη δέσμη ευρύτερων τομεακών κυρώσεων που συζητείται από το περασμένο καλοκαίρι.

Σε αυτό το «πακέτο» εντάσσονται από το εμπάργκο όπλων στην Τουρκία μέχρι τη διακοπή της προενταξιακής χρηματοδότησής της και τη διακοπή της χρηματοδότησης τουρκικών τραπεζών και εταιριών από ευρωπαϊκούς θεσμούς. Ειδικά για το θέμα του εμπάργκο όπλων, ευρωπαϊκή πηγή που επικαλείται ο τηλεοπτικός σταθμός, ανέφερε ότι δεν θα είναι εύκολος ο δρόμος για τον Κυριάκο Μητσοτάκη στη Σύνοδο Κορυφής.

Εκνευρισμός στην Άγκυρα

Στην Άγκυρα επικρατεί εκνευρισμός από τις τελευταίες εξελίξεις. Ακόμα και στο σενάριο των light κυρώσεων, η ΕΕ θα έχει σπάσει ένα σημαντικό ταμπού και κανείς δεν μπορεί να προεξοφλήσει το ενδεχόμενο στο άμεσο μέλλον να υπάρξει μια ακόμη πιο ισχυρή αντίδραση στο εγγύς μέλλον. Το Βερολίνο μπορεί να προσπαθεί να κρατήσει ισορροπίες, ωστόσο η υπομονή της Μέρκελ δεν είναι ανεξάντλητη.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, για ακόμη μια φορά η Άγκυρα επέμεινε στα προσχηματικά καλέσματα για διάλογο, ωστόσο έστρεψε τα πυρά της κατά της Αθήνας. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, υποστήριξε πως μπορεί να «βρεθεί μια φόρμουλα επωφελής για όλους, η οποία να διαφυλάσσει τα δικαιώματα κάθε μέρους». Ωστόσο στη συνέχεια, ισχυρίστηκε πως η Τουρκία δεν θα επιτρέψει η «πειρατική νοοτροπία», την οποία επιδεικνύουν, όπως είπε, άλλες χώρες, να την περιορίσει σε μια στενή λωρίδα υδάτων. «Δεν θα υποκύψουμε σε απειλές και εκβιασμό… Δεν θα επιτρέψουμε ιμπεριαλιστικό επεκτατισμό», δήλωσε, δείχνοντας την Αθήνα.

Από κοντά και ο Μεβλούτ Τσαβούσογλου, ο οποίος υποστήριξε πως οι αξιώσεις της Ελλάδας για την υφαλοκρηπίδα είναι αντίθετες με το διεθνές δίκαιο. «Η Ελλάδα θέλει υφαλοκρηπίδα 40 χιλιάδων χλμ για ένα νησάκι 10 τ. χλμ. το Καστελόριζο, που βρίσκεται κάτω από τη μύτη μας απέναντι από το Κας. Αυτό σε ποιο διεθνές δίκαιο υπάρχει; Όταν το λέμε αυτό στους Έλληνες λένε ‘ας ξεκινήσουμε από κάπου και μετά βρισκόμαστε στη μέση’. Που θα βρεθείς μετά από ένα τέτοιο μαξιμαλιστικό βήμα; Όπως έχει πει ο Πρόεδρός μας πρέπει να δει κανείς ότι δεν ωφελούν οι χάρτες και οι εργασίες που προσπαθούν να φυλακίσουν την Τουρκία στον κόλπο της Αττάλειας», ανέφερε.

• Ανατολική Μεσόγειος
• Κυριάκος Μητσοτάκης
• κυρώσεις
• Σύνοδος Κορυφής ΕΕ
• Τουρκία