Αθηναϊκός σχιστόλιθος στην Κυψέλη: Τι προκάλεσε το φαινόμενο – Πώς συνδέεται με το Μετρό και τι λένε οι ειδικοί

Ένα ασυνήθιστο γεωλογικό φαινόμενο προκάλεσε αναστάτωση στην Κυψέλη στην Αθήνα, όταν ένα παχύρρευστο υλικό άρχισε να αναβλύζει από αυλή εγκαταλελειμμένου σπιτιού και να καταλήγει στον δρόμο, θυμίζοντας έντονα υγρό τσιμέντο. Ωστόσο, οι πρώτες εκτιμήσεις των ειδικών φαίνεται να βάζουν τέλος στο μυστήριο, καθώς όλα δείχνουν ότι πρόκειται για αθηναϊκό σχιστόλιθο σε ημιρευστή μορφή.

Το φαινόμενο εκδηλώθηκε το απόγευμα της Τετάρτης, προκαλώντας έντονη κινητοποίηση στην περιοχή. Η ροή του υλικού ξεκίνησε από ιδιωτικό χώρο και γρήγορα επεκτάθηκε στους γύρω δρόμους, με το μεγαλύτερο μέρος να καταγράφεται στη συμβολή των οδών Εύβοιας και Σπετσών, αλλά και στη Στροφάδων, κοντά στην οδό Σκύρου. Η εικόνα ήταν εντυπωσιακή και ταυτόχρονα ανησυχητική για τους κατοίκους, καθώς το υλικό απλωνόταν αργά, καλύπτοντας επιφάνειες και δημιουργώντας μια σχεδόν «ρευστή» μάζα στο οδόστρωμα.

Τι συνέβη στην Κυψέλη

Το παχύρρευστο υλικό δεν περιορίστηκε μόνο στην επιφάνεια του δρόμου. Σε ορισμένα σημεία προκάλεσε μικρές ζημιές σε σταθμευμένα οχήματα και μοτοσικλέτες, κυρίως λόγω της πίεσης και της ποσότητας που συσσωρεύτηκε.

Οι κάτοικοι της Κυψέλης στην Αθήνα βρέθηκαν μπροστά σε ένα πρωτόγνωρο θέαμα, ενώ αρκετοί αρχικά εξέφρασαν φόβους για πιθανή διαρροή επικίνδυνων ουσιών ή για κάποιο τεχνικό ατύχημα.

Ωστόσο, από την πρώτη στιγμή, οι αρμόδιες αρχές κινήθηκαν γρήγορα για να ελέγξουν την κατάσταση. Το πρωί της επόμενης ημέρας, στο σημείο βρέθηκαν μηχανικοί και τεχνικά κλιμάκια, τα οποία προχώρησαν σε αυτοψία, συλλογή δειγμάτων και αξιολόγηση του φαινομένου.

Ταυτόχρονα, συνεργεία καθαρισμού εργάστηκαν για την απομάκρυνση του υλικού, ώστε να αποκατασταθεί η κυκλοφορία και να επανέλθει η καθημερινότητα των κατοίκων της περιοχής.

«Πνίγηκε» στο τσιμέντο η Κυψέλη: Πιο πιθανή αιτία, η εκτόνωση αθηναϊκού σχιστόλιθου – Ερωτήματα για τη γραμμή 4 του Μετρό (Βίντεο)

Τι είναι ο αθηναϊκός σχιστόλιθος

Σύμφωνα με τις πρώτες αναλύσεις, το υλικό που εμφανίστηκε στην Κυψέλη είναι αθηναϊκός σχιστόλιθος, ένα από τα βασικά πετρώματα που συναντώνται στο υπέδαφος της Αττικής.

Πρόκειται για ένα γεωλογικό σύστημα σύνθετων πετρωμάτων, που περιλαμβάνει μεταξύ άλλων αργιλικούς και ασβεστιτικούς ψαμμίτες, γραουβάκες, ιλυολίθους και ασβεστολίθους. Αυτά τα πετρώματα έχουν υποστεί σημαντικές γεωλογικές μεταβολές με την πάροδο εκατομμυρίων ετών, γεγονός που τα καθιστά ιδιαίτερα ανομοιογενή και ευαίσθητα σε εξωτερικούς παράγοντες.

Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του αθηναϊκού σχιστόλιθου είναι ότι, υπό συγκεκριμένες συνθήκες – κυρίως όταν υπάρχει παρουσία νερού και πίεσης – μπορεί να αποκτήσει ημιρευστή μορφή, κάτι που εξηγεί την εικόνα που καταγράφηκε στους δρόμους της Κυψέλης.

Η πιθανή σύνδεση με το Μετρό της Αθήνας

Οι ειδικοί εξετάζουν σοβαρά το ενδεχόμενο το φαινόμενο να σχετίζεται με τις υπόγειες εργασίες του Μετρό στην Αθήνα, που βρίσκονται σε εξέλιξη στην ευρύτερη περιοχή. Οι εργασίες διάνοιξης σηράγγων επηρεάζουν το υπέδαφος και ενδέχεται να μεταβάλλουν την πίεση ή τη δομή των γεωλογικών σχηματισμών. Σε τέτοιες περιπτώσεις, ο αθηναϊκός σχιστόλιθος μπορεί να διαταραχθεί και να μετακινηθεί, ειδικά όταν συνδυάζεται με υπόγεια νερά.

Η ίδια η φύση του συγκεκριμένου πετρώματος ενισχύει αυτή την πιθανότητα. Ο αθηναϊκός σχιστόλιθος χαρακτηρίζεται από χαμηλή περατότητα, αλλά σε ορισμένα σημεία εμφανίζει δευτερογενές πορώδες, λόγω ρωγμών ή ασυνεχειών. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να συγκρατεί νερό, το οποίο υπό πίεση μπορεί να προκαλέσει μεταβολές στη συμπεριφορά του υλικού.

Γιατί δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας

Παρά την εντυπωσιακή εικόνα, οι ειδικοί είναι καθησυχαστικοί. Το υλικό δεν θεωρείται επικίνδυνο για τη δημόσια υγεία ή την ασφάλεια των κατοίκων, καθώς πρόκειται για φυσικό γεωλογικό σχηματισμό και όχι για χημική ή τοξική ουσία.

Η βασική πρόκληση σε τέτοιες περιπτώσεις αφορά κυρίως την πρακτική διαχείριση του φαινομένου, όπως η απομάκρυνση του υλικού και η αποκατάσταση των υποδομών.

Τα βασικά χαρακτηριστικά του αθηναϊκού σχιστόλιθου

Στην επίσημη ιστοσελίδα της, η «Ελληνικό Μετρό» εξηγεί τι είναι ο αθηναϊκός σχιστόλιθος και ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά του.

«Το γεωλογικό υπόβαθρο της Αθήνας αποτελείται από σειρά γεωλογικών σχηματισμών, γνωστοί ως ‘Aθηναϊκός Σχιστόλιθος’, κυρίως στην περιοχή και στα βάθη όπου γίνονται οι εργασίες του ΜΕΤΡΟ.

Ο όρος ‘Aθηναϊκός Σχιστόλιθος’ χρησιμοποιείται για να περιγράψει σειρά αρχικά ιζηματογενών πετρωμάτων φλυσχικού τύπου και πιθανόν Ανω Κρητιδικής ηλικίας που στη συνέχεια υπέστησαν παραμόρφωση.

Το σύστημα περιλαμβάνει αργιλικούς και ασβεστιτικούς ψαμμίτες, γραουβάκες, ιλυολίθους ασβεστολίθους και αργιλικούς σχιστολίθους. Πυριγενής δραστηριότητα έδωσε τοπικά περιδοτιτικά και διαβασικά σώματα που προκάλεσαν λιθολογική παραμόρφωση και σημαντικές τεκτονικές παραμορφώσεις των προϋπαρχόντων πετρωμάτων.

Είναι πιθανό ότι κατά τη γεωλογική περίοδο του Ηωκαίνου ο ‘Aθηναϊκός Σχιστόλιθος’ υπέστη εκτεταμένη πτύχωση και κερματισμό. Πρόσθετοι παράγοντες που ελέγχουν την ποιότητα και τη συμπεριφορά των υλικών της βραχομάζας είναι η εκτεταμένη αποσάθρωση και η εξαλλοίωση των σχηματισμών.

Έτσι η βραχομάζα είναι πολύ ανομοιογενής και ανισότροπη όχι μόνο στη μακροσκοπική-γεωτεκτονική κλίμακα της λεκάνης των Αθηνών, αλλά κυρίως στη μεσοσκοπική κλίμακα των εκσκαφών σηράγγων. Αυτή η εγγενής ανομοιογένεια των πετρωμάτων του ‘Aθηναϊκού Σχιστόλιθου’ δημιουργεί αβεβαιότητα κατά το συσχετισμό γειτονικών γεωτρήσεων, γεγονός που καθιστά εξαιρετικά δύσκολο τον σχεδιασμό αξιόπιστων γεωλογικών τομών.

Οι τεταρτογενείς σχηματισμοί που έχουν αποτεθεί πάνω από τον ‘Aθηναϊκό Σχιστόλιθο’ αποτελούνται από ποτάμιες αποθέσεις (αργιλικά και αμμώδη υλικά και κροκαλοπαγή συνήθως μικρού πάχους). Επίσης μεγάλες περιοχές καλύπτονται από διλουβιακές αποθέσεις ανάμεσα στους λόφους και αποτελούνται από αργίλους, ιλύες και άμμους σε εναλλαγές με λατυποπαγή χαλαρά συγκολλημένα.

Τέλος, ένα επιφανειακό στρώμα με σύγχρονες αποθέσεις ή τεχνητές επιχώσεις με ποικίλο πάχος (1-6 μ) βρίσκεται στις περισσότερες περιοχές κατά μήκος της χάραξης του έργου. Οι αποθέσεις αυτές δημιουργήθηκαν κατά τους ιστορικούς χρόνους.

Ο ”Aθηναϊκός Σχιστόλιθος” αποτελείται γενικά από πετρώματα με μικρή περατότητα με εξαίρεση την παρουσία πετρωμάτων με μεγάλο δευτερογενές πορώδες (ανοικτές ασυνέχειες, καρστικά έγκοιλα σε ασβεστολιθικά πετρώματα, κατακερματισμένο υλικό σε συμπαγή πετρώματα). Γενικά, δεν βρέθηκαν μεγάλες ποσότητες υπογείων υδάτων που θα δυσκόλευαν τις εκσκαφές παρόλο που τα πιεζόμετρα έδειχναν στάθμες μερικά μόνο μέτρα κάτω από την επιφάνεια του εδάφους».

• αθηναϊκός σχιστόλιθος
• Κυψέλη