Η διπλωματία των «πρόθυμων»: «Ξεγυμνώνοντας» τις προθέσεις Πούτιν και Ερντογάν για διαμεσολάβηση «υπέρ της ειρήνης» μεταξύ Ιράν και Ισραήλ

Η νέα ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή, με τη στρατιωτική κλιμάκωση μεταξύ Ιράν και Ισραήλ, δεν προκαλεί μόνο τον φόβο ενός πολέμου που μπορεί να επεκταθεί. Επαναφέρει στο προσκήνιο και μια παλιά διπλωματική πρακτική: την εμφάνιση ηγετών που σπεύδουν να δηλώσουν διαμεσολαβητές — με πρόφαση την ειρήνη, αλλά με βλέμμα στραμμένο στην παγκόσμια σκακιέρα.

Ρωσία: Το δόγμα της ελεγχόμενης αποσταθεροποίησης

Η Μόσχα εμφανίζεται ξανά ως πρόθυμος μεσολαβητής, αντλώντας νομιμότητα από τις σχέσεις της με το Ιράν και την πρακτική της συνεννόησης με το Ισραήλ, κυρίως στο πεδίο της Συρίας. Αλλά η ρωσική διπλωματία δεν είναι ουδέτερη — είναι κυνικά λειτουργική.

Η Ρωσία επιχειρεί να εκμεταλλευτεί την κρίση για να αμφισβητήσει τον ρόλο της Δύσης ως ρυθμιστή, να αναβαθμίσει το δικό της κύρος και να παρακάμψει τη διεθνή απομόνωση που της έχει επιβληθεί εξαιτίας της εισβολής στην Ουκρανία. Η προσφορά της «ειρήνης» είναι λιγότερο μια ανθρωπιστική παρέμβαση και περισσότερο μια γεωπολιτική πρόταση αξίας: σταθερότητα υπό ρωσικούς όρους.

Οι «πρόθυμοι διαμεσολαβητές»: Ρωσία και Τουρκία «ανοίγουν νέα μαγαζιά» στη γεωπολιτική «αγορά» της ειρήνης

Τουρκία: Ο διπλωματικός εκκρεμισμός του Ερντογάν

Η Άγκυρα παίζει διαχρονικά σε δύο ταμπλό — μεταξύ ΝΑΤΟ και ισλαμικού κόσμου. Ο πρόεδρος Ερντογάν, δηλώνοντας έτοιμος να μεσολαβήσει ανάμεσα σε Ιράν και Ισραήλ, δεν αναζητά μόνο περιφερειακή επιρροή, αλλά και εσωτερική επικύρωση.

Η Τουρκία προσπαθεί να ανακτήσει τον ρόλο του περιφερειακού μεσολαβητή που έχασε τα τελευταία χρόνια, επενδύοντας σε μια εικόνα γέφυρας — ανάμεσα στη Δύση και την Ανατολή, στο Ισλάμ και τον ορθολογισμό, στη σύγκρουση και τη διαπραγμάτευση. Η εικόνα αυτή όμως είναι επισφαλής: η Τουρκία έχει πάψει να είναι ουδέτερη. Δρα εκεί όπου εντοπίζει κενό ισχύος και αναζητά πάγια ανταλλάγματα: επενδύσεις, πολιτική ανοχή, διπλωματικά οφέλη.

Μεσολάβηση ως εργαλείο, όχι ως πρόθεση

Η διπλωματία των “πρόθυμων” δεν βασίζεται στην ουδετερότητα αλλά στον ανταγωνισμό. Πούτιν και Ερντογάν δεν ανταγωνίζονται για την ειρήνη — ανταγωνίζονται για το ποιος θα ελέγξει το σενάριο της ειρήνης, ποιος θα γράψει το αφήγημα και ποιος θα ζητήσει αντάλλαγμα για κάθε βήμα αποκλιμάκωσης.

Η μεσολάβηση, στην εποχή των πολλαπλών κρίσεων, είναι προϊόν προς πώληση. Η ειρήνη δεν προσφέρεται· διαπραγματεύεται.

Το ψευδοδίλημμα της ειρήνης

Στην πραγματικότητα, δεν βρισκόμαστε μπροστά σε μια αναζήτηση διαιτητών, αλλά σε μια γεωπολιτική δημοπρασία. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή γίνεται το νέο πεδίο άσκησης επιρροής, η «ειρήνη» το όχημα και το πρόσχημα.

Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι ποιος θα διαμεσολαβήσει, αλλά τι ακριβώς θα εξασφαλίσει ως αντάλλαγμα. Και τελικά: ποια ειρήνη θα προκύψει — και για ποιον.

• Βλαντιμίρ Πούτιν
• Ιράν
• Ισραήλ
• ΝΑΤΟ
• Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν