Κουραμπιέδες, υποκλοπές και ταγκό χωρίς συναίνεση: Η Παράσταση Μητσοτάκη – Ανδρουλάκη – Αλέξης Τσίπρας: Ο σοφός της συμφοράς – Ο Ράμμος και το όνειρο της θεσμικής… νυκτός

Αγαπητοί αναγνώστες, καλωσορίσατε στις πιο αιχμηρές και ειλικρινείς παρατηρήσεις της πολιτικής σκηνής, όπως μόνο στα «Hard Talks» μπορείτε να βρείτε. Σήμερα, ανοίγουμε την αυλαία σε ένα θέατρο που συνδυάζει κουραμπιέδες, υποκλοπές και πολιτικά ταγκό χωρίς συναίνεση. Πρωταγωνιστές της παράστασης, ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο Νίκος Ανδρουλάκης και ο «σοφός της συμφοράς», Αλέξης Τσίπρας. Το πολιτικό σκηνικό θυμίζει πικρή σάτιρα όπου οι θεσμοί είναι απλώς σκηνικά και οι πολίτες θεατές που περιμένουν ένα τέλος που ίσως ποτέ δεν έρθει. Ετοιμαστείτε για μια περιήγηση γεμάτη αλληγορία, ειρωνεία και αιχμηρή κριτική.

Όταν οι κουραμπιέδες δεν φέρνουν τη συναίνεση

«Η συναίνεση θέλει δύο», είπε ο Νίκος Ανδρουλάκης μετά τη συνάντησή του με τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Αλλά αν κοιτάξουμε προσεκτικά, το μόνο ταγκό που φάνηκε να χορεύεται στο πρωθυπουργικό γραφείο ήταν ανάμεσα στους κουραμπιέδες της Ντόρας και τη θεσμική αμηχανία. Και κάπως έτσι, μπήκαμε σε μια πολιτική σκηνή που θυμίζει το “Network” του Σίντνεϊ Λουμέτ: όλοι προσποιούνται ότι υπάρχει ειλικρίνεια και διάλογος, αλλά πίσω από τις κάμερες, η κάθε πλευρά προωθεί την ατζέντα της με έναν κυνισμό που θα ζήλευε ακόμα και ο Χάουαρντ Μπιλ.

Η παράσταση ξεκινά: Με κουραμπιέδες και ντολμαδάκια

Οι πολιτικές εθιμοτυπίες απαιτούν ένα ζεστό καλωσόρισμα, αλλά το χιούμορ της υποδοχής με ντολμαδάκια και κουραμπιέδες περισσότερο θύμιζε παρωδία παρά σοβαρό θεσμικό διάλογο. Αν η Μελίνα Μερκούρη έβλεπε τη σκηνή, ίσως να αναρωτιόταν πώς από το πάθος για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα καταλήξαμε σε συζητήσεις για συνταγές.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στα εθνικά θέματα, αλλά ο Νίκος Ανδρουλάκης είχε άλλες προτεραιότητες: τη διαφάνεια, το κράτος δικαίου και φυσικά, τις υποκλοπές. Ο τελευταίος τόνισε την ανάγκη «σεβασμού των θεσμών» και πρότεινε αλλαγές που θύμιζαν πολιτική μηχανική ακριβείας, αλλά ήταν δύσκολο να διακριθεί αν αυτή η ατζέντα έβρισκε ανταπόκριση ή απλώς γινόταν ευγενικά δεκτή.

“Πολιτική είναι η τέχνη του εφικτού”, αλλά ποιος το εφικτό;

Από την πλευρά του πρωθυπουργού, οι συζητήσεις για το δημογραφικό και το στεγαστικό έδειξαν να κινούνται στη σωστή κατεύθυνση. Αλλά όπως είπε κάποτε ο Μπίσμαρκ, «πολιτική είναι η τέχνη του εφικτού». Στην προκειμένη περίπτωση, το εφικτό μάλλον περιορίστηκε σε ευχές για «ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας».
Ο Ανδρουλάκης, όπως είχατε διαβάσει πρώτοι εδώ στα «Hard Talks» με ένα μείγμα ευγένειας και αποφασιστικότητας, έθεσε το ζήτημα των υποκλοπών με τη φράση-κλειδί: «Η συμμόρφωση της ΕΥΠ με τη δικαστική απόφαση είναι απαραίτητη». Όμως, το ερώτημα παραμένει: πόση ειλικρίνεια μπορεί να χωρέσει σε μια συνάντηση που ξεκινά με κουραμπιέδες και τελειώνει με δηλώσεις για «παραγωγικό διάλογο»;

Οι θεσμοί ως ντεκόρ και το αίνιγμα της επόμενης ημέρας

Η ανάγκη για συνταγματική αναθεώρηση και θεσμικές αλλαγές δεν μπορεί να κρυφτεί πίσω από κεράσματα και χιούμορ. Ο Ανδρουλάκης πρότεινε αλλαγές για τη Δικαιοσύνη και τη διαφάνεια, ενώ ο Μητσοτάκης επικεντρώθηκε στα εθνικά θέματα. Ο διάλογος, όμως, ήταν πιο πολύ μια χορογραφία παρά μια ουσιαστική ανταλλαγή απόψεων.
Θυμίζοντας την τραγική ειρωνεία του “Αμαντέους” του Μίλος Φόρμαν, η συνάντηση άφησε την αίσθηση ότι οι πραγματικές αποφάσεις λαμβάνονται αλλού, πίσω από κλειστές πόρτες, μακριά από την κοινή θέα.

Κάθε κρίση είναι μια ευκαιρία ή μια χαμένη πρόκληση;

Η πολιτική σκηνή μοιάζει με το πλατό του “Όσα παίρνει ο άνεμος”: μεγαλοπρέπεια, δράμα και μια αίσθηση ότι κάτι πολύ σημαντικό συμβαίνει, αλλά στο τέλος, όλοι αναρωτιούνται: «Ποιος πραγματικά οδηγεί τα βήματα του χορού;». Ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Νίκος Ανδρουλάκης έχουν μπροστά τους μια ευκαιρία να δείξουν ότι μπορούν να υπερβούν τις θεατρικές διαφορές και να γράψουν ένα σενάριο που θα πείσει το κοινό. Αν όχι, η ιστορία θα τους κρίνει με την αμείλικτη φράση: “Frankly, my dear, I don’t give a damn.”

Η παράσταση του Αλέξη Τσίπρα

Επανεμφανιζόμενος μετά την αλλαγή ηγεσίας στον ΣΥΡΙΖΑ, ο Αλέξης Τσίπρας έκανε ένα comeback που θα ζήλευε και ο Μάρλον Μπράντο στο “The Godfather Part II”: λιγότερο για να διεκδικήσει ρόλους και περισσότερο για να θυμίσει στους θεατές πως ο θίασος έχει αλλάξει, αλλά το σενάριο παραμένει το ίδιο. Με μια ατάκα που θύμισε τον “Περικλή”: «Η σωτηρία της χώρας δεν είναι προϊόν υποχώρησης, αλλά σχεδιασμού», ο πρώην πρωθυπουργός αναβίωσε το αφήγημα του δημοψηφίσματος ως ένα ένδοξο σχέδιο Β – όχι μια απλή “κωλοτούμπα”, όπως το χαρακτήριζαν οι κακοπροαίρετοι.

«Δεν έχουμε Πρόεδρο, έχουμε σενάριο»

Ο Τσίπρας δεν περιορίστηκε στα οικονομικά ή στα θεσμικά. Εξέφρασε την ανησυχία του για το θεσμό της Προεδρίας της Δημοκρατίας με τη σοβαρότητα ενός ήρωα στο “The King’s Speech”, καταγγέλλοντας θεσμική υποβάθμιση από τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Αντί να μιλήσει για την Πρόεδρο, ο Αλέξης επέλεξε να υπογραμμίσει πως το πρόβλημα δεν είναι οι πρωταγωνιστές αλλά το σενάριο που γράφεται στο Μαξίμου. «Αν ο σκηνοθέτης δεν ξέρει τι θέλει, ο θεσμός δεν σώζεται με μπαλώματα», παρατήρησε δηκτικά.

«Ο Ομπάμα καλεί, η Ιστορία γράφει»

Σε μια αναφορά που θυμίζει το “Argo”, ο Τσίπρας μίλησε για ένα τηλεφώνημα από τον Μπαράκ Ομπάμα τη στιγμή της κρίσης. Με ύφος κλασικής ελληνικής τραγωδίας, παραδέχθηκε πως οι αποφάσεις εκείνης της περιόδου ήταν αναγκαίες για να αποφευχθεί η καταστροφή. Ωστόσο, έσπευσε να προσθέσει: «Η Ιστορία είναι αυτή που κρίνει, όχι οι εφήμερες κριτικές», θα συμφωνούσε και ο Θουκυδίδης: «Οι καιροί ου μενετοί».

Too Little Too Late: Στο ΠΑΣΟΚ ούτε Όσκαρ συμβολισμού

Ο Νίκος Ανδρουλάκης μπήκε επίσης στο στόχαστρο του Αλέξη, που σχολίασε με φλέγμα την πρόταση του ΠΑΣΟΚ για φορολόγηση των τραπεζών: «Είναι σαν να βραβεύεις μια καλή ταινία για τα ειδικά εφέ της, ενώ το σενάριο χωλαίνει». Ο Τσίπρας προτίμησε να κάνει την αντιπρότασή του για εγγυοδοσία, προσθέτοντας πως η Κεντροαριστερά χρειάζεται έναν νέο σκηνοθέτη για να υπερβεί τον κατακερματισμό της.

Το Forum ως σκηνή για σοβαρή κριτική

Η επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα ίσως δεν έφερε το δράμα ενός “12 Angry Men”, αλλά σίγουρα άφησε αιχμές και αφορμές για νέες πολιτικές εξελίξεις. Είτε τον δούμε ως πρωταγωνιστή είτε ως σεναριογράφο, ένα είναι βέβαιο: «Πολιτική χωρίς δράμα είναι σαν θέατρο χωρίς θεατές». Και ο Αλέξης το ξέρει καλύτερα από όλους.

Αλέξης Τσίπρας: Ο σοφός της συμφοράς

Ο Αλέξης Τσίπρας, σε μια παράσταση που θύμιζε τον γερασμένο σοφό από αρχαία τραγωδία, στάθηκε στο Forum του Οικονομικού Ταχυδρόμου σαν να απευθυνόταν στους απογόνους εκείνων που τον πίστεψαν – τότε, όταν το δημοψήφισμα βαφτιζόταν «ηρωισμός» και οι κωλοτούμπες «εθνική στρατηγική». Φόρεσε το βαρύ του ύφος, μίλησε για «Ιστορία που θα τον κρίνει», αλλά η Ιστορία τον έχει ήδη στείλει σπίτι του. Όταν μάλιστα προσπαθεί να φιλοτεχνήσει το πορτρέτο του ως σωτήρα, το μόνο που πετυχαίνει είναι να θυμίζει τον μάγο του Οζ: πολύς καπνός, πολλές υποσχέσεις, αλλά πίσω από την κουρτίνα… τίποτα. Οι πολίτες, που πλήρωσαν το κόστος των μνημονιακών «διαπραγματεύσεών» του, έχουν κρίνει προ πολλού τον «σοφό» που κορόιδεψε τόσο κόσμο. Και τον έστειλαν όχι με δόξα και τιμή, αλλά με εκλογική συντριβή και έναν ξεχασμένο ρόλο στο πολιτικό σανίδι.

Η Θεατρική παράσταση του Σωκράτη Φάμελλου

Ο Σωκράτης Φάμελλος, σημερινός «κλειδοκράτορας» του ΣΥΡΙΖΑ, εμφανίστηκε στο Forum του Οικονομικού Ταχυδρόμου σαν άλλος Ορφέας, καλώντας τις χαμένες ψυχές των απογοητευμένων προοδευτικών να επιστρέψουν. Θύμισε τον Τομ Χανκς στο “Cast Away”, μόνο που εδώ το νησί είναι ο ΣΥΡΙΖΑ και ο Φάμελλος μιλάει στον αόρατο συνομιλητή του: τη βάση που έχει διαλυθεί.
Με το ύφος ενός πολιτικού που ξέρει ότι ο θίασος παίζει πλέον σε άδεια αίθουσα, ο Φάμελλος υπογράμμισε πως ο ΣΥΡΙΖΑ είναι μια «κοινωνική αναγκαιότητα». Σαν να μας λέει πως, παρά την καταστροφική του θητεία και την εκλογική συντριβή, η χώρα δεν μπορεί να ζήσει χωρίς αυτόν. Κάπου εδώ θα σηκωνόταν ακόμα και ο Αριστοτέλη και θα του έλεγε: «Το να νομίζει κανείς πως κάτι είναι απαραίτητο, ενώ είναι περιττό, είναι το πρώτο λάθος της σοφίας».

Ο Ράμμος και το όνειρο της θεσμικής λύτρωσης

Συνεχίζοντας με το ίδιο μελόδραμα, ο Φάμελλος ως «ουρά» του Χαρίτση  φωτογράφισε τον Χρήστο Ράμμο ως πιθανό υποψήφιο Πρόεδρο της Δημοκρατίας, προβάλλοντας θεσμική σοβαρότητα. Είναι σαν να παρακολουθείς το “The King’s Speech”, μόνο που εδώ ο βασιλιάς δεν ξέρει τι θέλει να πει, ενώ το ακροατήριο τον έχει ήδη απορρίψει. Η επιλογή Ράμμου δεν είναι παρά μια προσπάθεια να ξαναβρεί ο ΣΥΡΙΖΑ το κύρος που έχασε, αλλά ας μην ξεχνάμε: «Οι άνθρωποι δίνουν μεγαλύτερη σημασία στην εμφάνιση παρά στην ουσία».

Το «προσκλητήριο» στους… προοδευτικούς πολίτες

Το πιο τραγελαφικό της υπόθεσης ήταν το «προσκλητήριο» προς τους απογοητευμένους πολίτες. Ο Φάμελλος ζήτησε να επιστρέψουν όσοι «αποστρατεύτηκαν» από τον ΣΥΡΙΖΑ, αγνοώντας πως η αποστράτευσή τους ήταν η φυσική αντίδραση στην πολιτική φάρσα που βίωσαν. Ήταν σαν να βλέπεις το “La La Land”, όπου όλοι χορεύουν γύρω από ένα όνειρο, αλλά ο πρωταγωνιστής μένει μόνος του στη σκηνή.

ΣΥΡΙΖΑ: Μια πολιτική που ψάχνει ρόλο

Το μήνυμα του Φάμελλου στο Forum δεν ήταν τίποτα περισσότερο από μια πρόβα για θεατές που έχουν ήδη αποχωρήσει. Όσο κι αν προσπαθεί να φορέσει το μανδύα του ηγέτη, ο Φάμελλος παραμένει ο αντι-Τσίπρας: ο σοβαρός διαχειριστής μιας χαμένης υπόθεσης. Ίσως το μόνο που χρειάζεται να θυμηθεί είναι η κλασική ατάκα του “Sunset Boulevard”: «Είμαι έτοιμος για το close-up μου, κύριε DeMille». Γιατί, δυστυχώς, το κοινό έχει αλλάξει κανάλι.

Και κάπως έτσι, οι κουραμπιέδες έγιναν ο συμβολισμός μιας πολιτικής χωρίς ζύμωση, οι υποκλοπές ο αδιάκοπος ψίθυρος στα αυτιά της Δημοκρατίας και το ταγκό χωρίς συναίνεση, μια χορογραφία που αφήνει τον θεατή αμήχανο. Στη σκηνή αυτή, κάθε πολιτικός παίζει τον ρόλο του με την ψευδαίσθηση της τέχνης του εφικτού, αλλά το κοινό φωνάζει: «Μάλλον, οι κουραμπιέδες ήταν πιο αληθινοί από τις υποσχέσεις σας». Ίσως τελικά, το μόνο που μας απομένει είναι να πούμε: «Frankly, my dear, we do give a damn. Αλλά όχι άλλο πια».

• Hard Talks
• Αλέξης Τσίπρας
• Κυριάκος Μητσοτάκης