Καμπανάκι για λειψυδρία: Οι δήμοι που κηρύχθηκαν σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης

Η επιστημονική κοινότητα κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την λειψυδρία που έχει σημάνει σε πολλές περιοχές της χώρας. Συνολικά 14 δήμοι της χώρας έχουν κηρυχθεί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης από τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας. Μεταξύ αυτών είναι πέντε δήμοι της Κρήτης, η Σέριφος, η Σίφνος, η Λέρος, ο Πόρος, οι Σπέτσες, ο δήμος Σάμης στην Κεφαλονιά, καθώς και περιοχές στην Κόρινθο, την Αλεξανδρούπολη και την Ξάνθη.

Η κατάσταση δυσχεραίνεται από τις παρατεταμένες υψηλές θερμοκρασίες και τις μειωμένες βροχοπτώσεις, την ώρα που η θερινή τουριστική περίοδος κορυφώνεται. Η Μαρία Μιμίκου, ομότιμη καθηγήτρια στη Σχολή Πολιτικών Μηχανικών του ΕΜΠ, αναφέρει ότι σε πολλές περιοχές στα ανατολικά της χώρας υπήρξε μείωση των βροχοπτώσεων κατά 40-50% για το διάστημα Οκτωβρίου 2023 με Απρίλιο 2024. Στην Αττική η μείωση έφτασε το 45%, ενώ στην Ανατολική Κρήτη και τον Άγιο Νικόλαο το ποσοστό αγγίζει το 60%.

Η κ. Μιμίκου εξηγεί ότι η λειψυδρία στην Ελλάδα είναι ένα ενδημικό φαινόμενο που προκύπτει από το έλλειμμα μεταξύ προσφοράς και ζήτησης νερού. Ενώ η λειψυδρία συνδέεται συχνά με την ξηρασία, μπορεί να υπάρξει και χωρίς αυτήν, λόγω κακής διαχείρισης των υδατικών πόρων και αυξημένης κατανάλωσης.

Για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας, η κ. Μιμίκου τονίζει την ανάγκη βελτίωσης των μεθόδων άντλησης νερού, ιδιαίτερα για αρδευτική χρήση, και προτείνει την ύπαρξη ενός κεντρικού φορέα διαχείρισης υδατικών πόρων που θα λειτουργεί κάτω από ένα εθνικό στρατηγικό σχέδιο.

Πτώση της στάθμης νερού σε τεχνητές λίμνες

Η στάθμη του νερού έχει σημειώσει σημαντική πτώση στην τεχνητή λίμνη Μόρνου και στο φράγμα Αποσελέμης στην Κρήτη, σύμφωνα με δορυφορική ανάλυση δεδομένων από την Επιχειρησιακή Μονάδα BEYOND του ΙΑΑΔΕΤ/ΕΑΑ. Η τεχνητή λίμνη Μόρνου αποτελεί τον κύριο ταμιευτήρα ύδρευσης της Αθήνας και έχει φτάσει στο όριο των 700 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη λήψης άμεσων μέτρων εξοικονόμησης νερού.

Παρόμοια μείωση παρατηρείται και στην τεχνητή λίμνη του Πηνειού στην Ηλεία, λόγω της απουσίας βροχών, των υψηλών θερμοκρασιών και του ήπιου χειμώνα. Η έκταση της λίμνης έχει συρρικνωθεί κατά 35-40% σε σύγκριση με τη μέση τιμή από το 2010.

Ο φυσικός-μετεωρολόγος και επιστημονικός συνεργάτης του meteo.gr και του climatebook, Σταύρος Ντάφης, επισημαίνει ότι οι βροχοπτώσεις από τον Ιούλιο του 2023 είναι κάτω από τον μέσο όρο των τελευταίων 30 ετών, κυρίως στην ανατολική ηπειρωτική Ελλάδα, στα νησιά του Αιγαίου, την Κρήτη και τα Δωδεκάνησα, καθώς και στην Πελοπόννησο. Οι δύο καύσωνες του Ιουνίου και του Ιουλίου επιδείνωσαν την κατάσταση της ξηρασίας, προκαλώντας απώλεια νερού από το έδαφος και την επιδείνωση της εξατμισοδιαπνοής στα δέντρα.

Η επιστημονική κοινότητα υπογραμμίζει την ανάγκη άμεσων και συντονισμένων δράσεων για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας, με στόχο την βιώσιμη διαχείριση των υδατικών πόρων της χώρας.

Από τον Ιούλιο του 2023, σύμφωνα με τον κ. Ντάφη, οι βροχοπτώσεις που έχουν σημειωθεί σχεδόν κάθε μήνα, είναι κάτω από το μέσο όρο των τελευταίων 30 ετών. «Αυτό συμβαίνει κυρίως στην ανατολική ηπειρωτική Ελλάδα, στα νησιά του Αιγαίου, Κρήτη και Δωδεκάνησα, και στην Πελοπόννησο.

Εξαιρείται η Κυπαρισσία αλλά το μεγαλύτερο μέρος της Πελοποννήσου βρίσκεται κι αυτό σε πορτοκαλί συναγερμό, στο θέμα έλλειψης βροχοπτώσεων αλλά και ξηρασίας του εδάφους», τονίζει ο κ. Ντάφης και προσθέτει ότι οι δύο καύσωνες του Ιουνίου και του Ιουλίου επιδείνωσαν αυτή την κατάσταση της ξηρασίας. «Το έδαφος μέχρι τον Μάιο, μέχρι τον Απρίλιο δεν ήταν και τόσο ξηρό σε αυτές τις περιοχές.

Συνέβη όμως ξαφνική ξηρασία. Η ξαφνική ξηρασία ξεκινάει όταν έχουμε μία ξαφνική άνοδο της θερμοκρασίας φυσικά, ισχυρότερους από το κανονικό ανέμους και περισσότερες ώρες από το κανονικό ηλιοφάνεια, που ενισχύουν την εξάτμιση. Έτσι καταπονούνται και τα δέντρα μέσω της εξατμισοδιαπνοής, αλλά και το έδαφος χάνει στα πρώτα του εκατοστά αρκετό νερό», υπογραμμίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Ντάφης.

• Λειψυδρία