Μπαμπ ελ-Μαντέμπ: Το «δεύτερο στενό» που απειλεί η Τεχεράνη – Νέος εφιάλτης για πετρέλαιο, ναυτιλία και παγκόσμιο εμπόριο

Ενώ η παγκόσμια οικονομία μετρά ήδη τις βαριές συνέπειες από την κρίση στο Στενό του Ορμούζ, ένα δεύτερο θαλάσσιο πέρασμα στη Μέση Ανατολή έρχεται πλέον στο προσκήνιο ως πιθανός καταλύτης νέας ενεργειακής και εμπορικής αναταραχής: το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ. Πρόκειται για το στρατηγικό στενό που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Ινδικό Ωκεανό και από το οποίο περνά σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου και των ροών ενέργειας. Το AP σημειώνει ότι η περιοχή απειλείται εκ νέου μετά την είσοδο των Χούθι στον πόλεμο, με τους αναλυτές να προειδοποιούν για νέες επιθέσεις στη ναυσιπλοΐα.

Οι ανησυχίες ενισχύθηκαν ακόμη περισσότερο μετά τις απειλές από την ιρανική πλευρά ότι, αν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ χτυπήσουν περαιτέρω ενεργειακές υποδομές του Ιράν, η Τεχεράνη θα μπορούσε να επεκτείνει την «ανασφάλεια» και σε άλλα στρατηγικά περάσματα πέρα από το Ορμούζ. Το Reuters έχει μεταδώσει ότι το Ιράν έχει ήδη απειλήσει να κλείσει πλήρως το Ορμούζ εάν ο Ντόναλντ Τραμπ προχωρήσει σε πλήγματα κατά ιρανικών ενεργειακών εγκαταστάσεων, ενώ η Ουάσιγκτον έχει αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο νέας κλιμάκωσης αν η Τεχεράνη δεν αποδεχθεί τους αμερικανικούς όρους.

Σενάρια στρατιωτικής εμπλοκής στον Περσικό Κόλπο: Γιατί τα ιρανικά νησιά στο Στενό του Ορμούζ θεωρούνται κομβικά

Το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, στο νοτιοδυτικό άκρο της Υεμένης, δεν είναι ένα δευτερεύον πέρασμα. Το AP το περιγράφει ως έναν από τους πιο κρίσιμους θαλάσσιους διαδρόμους του πλανήτη, από τον οποίο διέρχεται περίπου το 12% του παγκόσμιου εμπορίου, ενώ η απειλή σε αυτό το στενό επηρεάζει άμεσα την κίνηση δεξαμενόπλοιων, εμπορευματοκιβωτίων και φορτίων που συνδέουν την Ασία, την Ευρώπη και την Αφρική.

Η ανησυχία δεν είναι θεωρητική. Οι Χούθι, που στηρίζονται από το Ιράν, έχουν στο παρελθόν μετατρέψει την περιοχή σε ζώνη υψηλού κινδύνου, πλήττοντας πλοία με drones και πυραύλους. Σύμφωνα με το AP, από το 2023 έως τις αρχές του 2025 είχαν χτυπήσει ή προκαλέσει ζημιές σε περισσότερα από 100 πλοία, είχαν βυθίσει δύο και είχαν προκαλέσει θανάτους ναυτικών, οδηγώντας πολλές ναυτιλιακές να αποφεύγουν την περιοχή.

Οι φόβοι αυτοί ενισχύθηκαν το Σάββατο, όταν οι Χούθι εξαπέλυσαν την πρώτη τους πυραυλική επίθεση κατά του Ισραήλ αφότου ξεκίνησε ο σημερινός πόλεμος ΗΠΑ–Ιράν, διευρύνοντας ακόμη περισσότερο τη σύγκρουση. Το Reuters και το AP επισημαίνουν ότι αυτή η κίνηση αναζωπυρώνει τα σενάρια για επάνοδο της θαλάσσιας εκστρατείας των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα, με άμεσο αντίκτυπο στην παγκόσμια ναυτιλία και στις αγορές ενέργειας.

Η αγορά πετρελαίου έχει ήδη αρχίσει να τιμολογεί τον κίνδυνο. Το Reuters μετέδωσε ότι η πολεμική κρίση έχει προκαλέσει τη χειρότερη διαταραχή στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου των τελευταίων δεκαετιών, ενώ η Barclays εκτίμησε πως μια παρατεταμένη διακοπή στο Ορμούζ θα μπορούσε να στερήσει από την αγορά 13 έως 14 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Η ίδια τράπεζα τοποθετούσε ήδη το Brent πάνω από τα 104 δολάρια, με προειδοποίηση για περαιτέρω άνοδο αν η κρίση παραταθεί.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το ενδεχόμενο να τεθεί υπό σοβαρή απειλή και το Μπαμπ ελ-Μαντέμπθεωρείται από αναλυτές το επόμενο επίπεδο οικονομικής ζημιάς. Αν συμβεί κάτι τέτοιο, το πλήγμα δεν θα περιοριστεί μόνο στο πετρέλαιο και στο φυσικό αέριο. Θα επηρεάσει και τις μεταφορές ηλεκτρονικών, ρούχων, τροφίμων, πρώτων υλών και κάθε εμπορικού φορτίου που περνά από τη γραμμή Σουέζ–Ερυθρά Θάλασσα–Ινδικός Ωκεανός. Πρόκειται για μια αλυσίδα που τροφοδοτεί αγορές σε τρεις ηπείρους και οποιαδήποτε παράλυση εκεί μεταφέρεται γρήγορα σε τιμές, ασφάλιστρα, ναύλους και τελικά στον καταναλωτή. Η αύξηση στα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου έχει ήδη καταγραφεί από το Reuters.

Την ίδια στιγμή, η Ουάσιγκτον επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην πίεση και στη διπλωματία. Ο Τραμπ ανακοίνωσε προσωρινή παύση στα πλήγματα κατά ιρανικών ενεργειακών εγκαταστάσεων, μιλώντας για συνομιλίες που «πηγαίνουν πολύ καλά», όμως η Τεχεράνη διαψεύδει ότι υπάρχουν ουσιαστικές διαπραγματεύσεις. Το Reuters σημειώνει ότι αυτή η στρατηγική αβεβαιότητα τροφοδοτεί ακόμη περισσότερο τη νευρικότητα των αγορών.

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η παγκόσμια οικονομία δεν έχει απέναντί της μόνο το Ορμούζ, αλλά πλέον και το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ ως πιθανό δεύτερο μέτωπο ασφυξίας για την ενέργεια και το εμπόριο. Και αν το πρώτο έχει ήδη προκαλέσει σοκ, το ενδεχόμενο να διαταραχθεί σοβαρά και το δεύτερο θα μπορούσε να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη ανατίναξη των τιμών και σε νέα παγκόσμια εφοδιαστική κρίση.

• Ερυθρά Θάλασσα
• Ιράν
• Μπαμπ ελ Μάντεμπ
• Στενά του Ορμούζ
• Χούθι