Σενάρια στρατιωτικής εμπλοκής στον Περσικό Κόλπο: Γιατί τα ιρανικά νησιά στο Στενό του Ορμούζ θεωρούνται κομβικά

Η μεταφορά χιλιάδων αμερικανικών στρατευμάτων προς τη Μέση Ανατολή επαναφέρει στο προσκήνιο τα σενάρια για πιθανές στρατιωτικές επιχειρήσεις στον Περσικό Κόλπο, με στόχο τον έλεγχο κρίσιμων θαλάσσιων και ενεργειακών διαδρόμων.

Σύμφωνα με διεθνείς αναφορές, οι ΗΠΑ εξετάζουν ενδεχόμενα στρατιωτικής δράσης σε περιοχές με ιδιαίτερη γεωστρατηγική βαρύτητα, ενώ στο επίκεντρο βρίσκεται το ιρανικό νησί Χαργκ, ένας από τους σημαντικότερους ενεργειακούς κόμβους της Τεχεράνης. Όπως επισημαίνεται, μέσω του νησιού αυτού διακινείται περίπου το 90% των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου, γεγονός που το καθιστά κρίσιμο για την οικονομία της χώρας αλλά και για τη διεθνή ενεργειακή ισορροπία.

Ωστόσο, η στρατηγική εικόνα στην περιοχή δεν περιορίζεται μόνο στο Χαργκ. Σύμφωνα με ανάλυση του CNN, ολόκληρη η ευρύτερη ζώνη του Περσικού Κόλπου περιλαμβάνει μια σειρά από νησιά με καθοριστικό ρόλο στην ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και στον έλεγχο του Στενού του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου πετρελαίου.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν επτά νησιά – το Αμπού Μούσα, το Μεγάλο Τουνμπ, το Μικρό Τουνμπ, το Χενγκάμ, το Κεσμ, το Λαράκ και το Ορμούζ – τα οποία συγκροτούν αυτό που αναλυτές χαρακτηρίζουν ως την «αμυντική αψίδα» του Ιράν. Πρόκειται για ένα στρατηγικό τόξο που επιτρέπει στην Τεχεράνη να διατηρεί ισχυρό έλεγχο στην είσοδο και έξοδο πλοίων από τον Κόλπο.

Τα νησιά Αμπού Μούσα, Μεγάλο Τουνμπ και Μικρό Τουνμπ, στο δυτικό άκρο αυτής της αλυσίδας, θεωρούνται ιδιαίτερα κρίσιμα για τον έλεγχο του περάσματος, καθώς λόγω της περιορισμένης απόστασης και του σχετικά ρηχού βάθους, μεγάλα πολεμικά πλοία και δεξαμενόπλοια αναγκάζονται να κινούνται κοντά τους. Αυτό, σύμφωνα με στρατιωτικές εκτιμήσεις, τα καθιστά δυνητικά ευάλωτα σε επιθέσεις από σκάφη ταχείας επίθεσης, ναρκοθετικά ή drones των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης.

Μέση Ανατολή: Πύραυλος από την Υεμένη προς το Ισραήλ – «Τρίτο μέτωπο» στον πόλεμο

Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν κατά καιρούς χαρακτηρίσει τα νησιά αυτά ως «σταθερά και αβύθιστα αεροπλανοφόρα» της χώρας, υπογραμμίζοντας τη στρατηγική τους αξία. Μάλιστα, το IRGC έχει αναφέρει ότι ενισχύει την παρουσία του στα τρία βασικά νησιά, στέλνοντας σαφές μήνυμα αποτροπής προς κάθε αντίπαλη δύναμη που θα επιχειρούσε να κινηθεί στην περιοχή.

Την ίδια ώρα, το CNN ανέφερε ότι τμήματα από δύο Μονάδες Εκστρατείας Πεζοναυτών των ΗΠΑ (MEU), συνολικής δύναμης περίπου 4.000 στρατιωτών, βρίσκονται καθ’ οδόν προς τη Μέση Ανατολή, ενώ ακόμη περίπου 1.000 στρατιώτες της 82ης Αερομεταφερόμενης Μεραρχίας έχουν τεθεί σε ετοιμότητα.

Σε ένα υποθετικό σενάριο επιχείρησης, οι αμερικανικές δυνάμεις θα μπορούσαν να επιχειρήσουν από αέρος ή δια θαλάσσης, χρησιμοποιώντας αποβατικά μέσα όπως τα LCAC, αλλά και αεροσκάφη CV-22 Osprey ή ελικόπτερα. Ωστόσο, η προσέγγιση στην περιοχή μόνο εύκολη δεν θεωρείται, καθώς τα πλοία που θα μετέφεραν δυνάμεις και εξοπλισμό θα έπρεπε να περάσουν μέσα από περιοχές που καλύπτονται από ιρανικές άμυνες, τόσο σε νησιά όσο και στην ηπειρωτική χώρα.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στο νησί Λαράκ, στην ανατολική είσοδο του Στενού του Ορμούζ, το οποίο θεωρείται πιθανό σημείο από το οποίο το Ιράν θα μπορούσε να απειλήσει ή και να διακόψει τη διέλευση πλοίων, μέσω πυραύλων ή μικρών ταχέων σκαφών.

Οι αναλυτές σημειώνουν ότι μια τέτοια στρατιωτική επιχείρηση δεν θα περιοριζόταν μόνο στην κατάληψη των νησιών. Αντιθέτως, θα απαιτούσε και μακροχρόνια δύναμη κατοχής, εκτιμώμενη σε περίπου 1.800 έως 2.000 στρατιώτες, ώστε να αποτραπεί η επαναχρησιμοποίησή τους από τις ιρανικές δυνάμεις. Αυτό όμως θα εξέθετε τις δυνάμεις κατοχής σε συνεχή κίνδυνο από επιθέσεις με drones, πυραύλους και πυροβολικό από την ηπειρωτική χώρα.

Παράλληλα, ένα τέτοιο ενδεχόμενο εγείρει και σοβαρά πολιτικά ζητήματα. Το Αμπού Μούσα και τα νησιά Τουνμπ αποτελούν αντικείμενο διαμάχης ανάμεσα στο Ιράν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ήδη από το 1971. Το Ιράν επικαλείται ιστορικά και γεωγραφικά δικαιώματα, ενώ τα ΗΑΕ έχουν προσφύγει επανειλημμένα σε διεθνείς οργανισμούς. Οι ΗΠΑ και άλλες χώρες έχουν ταχθεί υπέρ των Εμιράτων, γεγονός που περιπλέκει ακόμη περισσότερο οποιοδήποτε μεταπολεμικό σενάριο ελέγχου ή επιστροφής των νησιών.

Όπως επισημαίνουν ειδικοί, το πρόβλημα δεν είναι μόνο η κατάληψη τέτοιων εδαφών, αλλά και το τι θα συμβεί την επόμενη ημέρα. Η διατήρηση του ελέγχου, η αποτροπή νέας ανάφλεξης και η διαχείριση των διεθνών ισορροπιών συνθέτουν ένα εξαιρετικά περίπλοκο στρατηγικό πεδίο, στο οποίο, όπως τονίζουν αναλυτές, δεν υπάρχουν τέλειες λύσεις, αλλά μόνο δύσκολες επιλογές με υψηλό κόστος και σοβαρές συνέπειες.

• CNN
• ΗΠΑ
• Ιράν
• Μέση Ανατολή
• Περσικός Κόλπος
• Στενά του Ορμούζ
• Χαργκ