Μπορεί η Ευρώπη να νικήσει την κρίση του υπερτουρισμού;

Χιλιάδες άνθρωποι βγήκαν φέτος στους δρόμους των Καναρίων Νήσων για να διαμαρτυρηθούν κατά του υπερτουρισμού. Τώρα, ένα νέο κύμα διαδηλώσεων ετοιμάζεται σε ολόκληρη τη νότια Ευρώπη για αργότερα μέσα στο καλοκαίρι.

Και μπορεί κανείς εύκολα να νομίσει πως τίποτα δεν έχει αλλάξει από πέρσι, όταν η οργή για τις υπερπλήρεις πόλεις, τις εκτοξευμένες τιμές στέγης και τη συμπεριφορά ορισμένων ταξιδιωτών ξεχείλισε στους δρόμους.

Η αλλαγή στη βιομηχανία του τουρισμού είναι συχνά αργή, καθώς απαιτεί συναίνεση μεταξύ πολλών φορέων και χρόνο για να εφαρμοστούν οι λύσεις. Ωστόσο, αρχίζουν να διαφαίνονται σημάδια προόδου. Σε όλη την Ευρώπη, νέες πρωτοβουλίες προσπαθούν να ισορροπήσουν τον τουρισμό με τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών – αντιμετωπίζοντας τις περιβαλλοντικές, κοινωνικές και οικονομικές πιέσεις του υπερτουρισμού.

Χάρη στα ηχηρά πρωτοσέλιδα και τη μεγαλύτερη ενημέρωση γύρω από το ζήτημα, οι ταξιδιώτες γίνονται όλο και πιο συνειδητοποιημένοι για το αποτύπωμά τους. Παράλληλα, οι τοπικές κοινότητες αυξάνουν την πίεση στις αρχές για ουσιαστική δράση. Δείτε πώς τρεις προορισμοί απαντούν με νέες ιδέες για μια πιο βιώσιμη τουριστική σεζόν.

Ελβετία: Επένδυση σε τρένα και «πράσινους» φόρους

Το εθνικό σιδηροδρομικό δίκτυο της Ελβετίας θα λειτουργεί φέτος αποκλειστικά με υδροηλεκτρική ενέργεια, στο πλαίσιο της στρατηγικής Swisstainable, που στοχεύει στη δίκαιη κατανομή του τουρισμού σε όλη τη χώρα και σε όλες τις εποχές.

Με τις χειμερινές σεζόν να απειλούνται από την υπερθέρμανση και τους παγετώνες να κινδυνεύουν – όπως φάνηκε πρόσφατα στην τραγωδία του Blatten –η Ελβετία ξέρει καλά τη σημασία της ισορροπίας ανάμεσα στον τουρισμό και το περιβάλλον.

Η χώρα επενδύει δυναμικά στις δημόσιες συγκοινωνίες· έχει μερικά από τα πιο προσβάσιμα βουνά στον κόσμο με τρένο, με δίκτυα που εξυπηρετούν κορυφές εδώ και 150 χρόνια. Το Swisstainable προσφέρει 33% έκπτωση στα μέσα μεταφοράς για όσους κλείνουν διαμονή σε πιστοποιημένα «πράσινα» ξενοδοχεία ή 25% για οποιοδήποτε κατάλυμα του δικτύου.

Καμπάνιες με τον Roger Federer προωθούν ταξίδια εκτός αιχμής, ενώ τα χιονοδρομικά κέντρα και τα ξενοδοχεία επεκτείνουν τη λειτουργία τους, καθιστώντας τη χώρα προσιτή όλο τον χρόνο.

Παρότι η Ελβετία δεν βρίσκεται στη δεκάδα των πιο υπερτουριστικών περιοχών της Ευρώπης (πρώτες είναι η Ζάκυνθος, η Ίστρια και η Φουερτεβεντούρα), δέχεται πιέσεις σε «hot spots» όπως το Λάουτερμπρουνεν και η λίμνη Brienz – η οποία έγινε viral χάρη στο κορεατικό drama Crash Landing on You.

Για την αντιμετώπιση του φαινομένου, η Ελβετία επιβάλλει τουριστικό φόρο 5 ελβετικών φράγκων για την προβλήτα του διάσημου γυρίσματος, επενδύοντας τα έσοδα σε υποδομές και συντήρηση.

Επίσης, δημιουργεί νέο πάρκινγκ εκτός Λάουτερμπρουνεν με σύνδεση τρένου, για να αποσυμφορήσει τον στενό μονόδρομο της περιοχής. Το μήνυμά τους: ταξιδέψτε εκτός σεζόν, χρησιμοποιήστε δημόσιες συγκοινωνίες και πληρώστε λίγο παραπάνω για τα πιο δημοφιλή σημεία.

Ισπανία: Δεδομένα που κατευθύνουν τους τουρίστες

Η Ισπανία είναι στην πρώτη γραμμή της συζήτησης για τον υπερτουρισμό τα τελευταία δύο χρόνια –και παραμένει ο νούμερο ένα προορισμός για τους Βρετανούς το 2024 και ο δεύτερος πιο επισκέψιμος στην Ευρώπη. Απέναντι στην αυξανόμενη ανησυχία –ιδιαίτερα σε Κανάρια και Βαλεαρίδες– η χώρα κινείται γρήγορα.

Φέτος, ζήτησε την αφαίρεση σχεδόν 66.000 παράνομων καταχωρίσεων Airbnb και περιόρισε τις influencer καμπάνιες που φέρνουν ορδές «selfie τουριστών» σε μικρές, ευαίσθητες παραλίες.

Το νέο της όπλο είναι η τεχνολογία: μια ψηφιακή πλατφόρμα που παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο την πληρότητα στις παραλίες, την ποιότητα του αέρα, τη θερμοκρασία της θάλασσας, τον καιρό και ακόμη και την παρουσία μεδουσών. Η εφαρμογή Smart Destinations δίνει αυτές τις πληροφορίες σε τουριστικά γραφεία και ξενοδόχους, ώστε να κατευθύνουν καλύτερα τους επισκέπτες.

Με δεδομένο ότι πέντε μόνο περιφέρειες (Κανάρια, Βαλεαρίδες, Βαλένθια, Καταλονία και Ανδαλουσία) δέχονται το 85% των τουριστών, η Ισπανία προωθεί λιγότερο γνωστές περιοχές, εισάγει τουριστικούς φόρους που μειώνονται για μεγαλύτερες διαμονές και επενδύει στην πολιτιστική κληρονομιά μέσα από την πρωτοβουλία Paradores of Spain, αξιοποιώντας ιστορικά κτίρια για πολυτελή ξενοδοχεία. «Θέλουμε να υποδεχτούμε όλους», λέει η εκπρόσωπος Jessica Harvey. «Απλώς θέλουμε να μετατρέψουμε το μοντέλο τουρισμού σε κάτι βιώσιμο μακροπρόθεσμα».

Βερολίνο: Επιβραβεύοντας τον «πράσινο» τουρίστα

Μετά την επιτυχία της πρωτοβουλίας CopenPay στην Κοπεγχάγη – που επεκτείνεται και το καλοκαίρι του 2025 – το Βερολίνο ετοιμάζει το δικό του πρόγραμμα ανταμοιβών για τους βιώσιμους επισκέπτες.

«Στόχος είναι να δώσουμε κίνητρα για πιο υπεύθυνη συμπεριφορά», εξηγεί η Sabine Wendt, CEO της visitBerlin. «Αυτό μπορεί να σημαίνει δωρεάν ξεναγήσεις, εκπτώσεις ή είσοδο σε αξιοθέατα για όσους συμμετέχουν σε δεντροφυτεύσεις ή δράσεις καθαρισμού».

Η πόλη προβάλλει τις «πράσινες» διαπιστεύσεις της μέσω influencer καμπανιών και ενός αναπτυσσόμενου οδηγού με eco hotels, βιώσιμα καταστήματα και ποδηλατικές διαδρομές. Επιπλέον, αναπτύσσει την ιδέα της 15λεπτης πόλης, όπου ό,τι χρειάζεται ο ταξιδιώτης βρίσκεται σε απόσταση 15 λεπτών με τα πόδια ή το ποδήλατο.

Τα μεγάλα αγκάθια: πτήσεις και κρουαζιέρες

Παρά τις θετικές πρωτοβουλίες, δύο «ελέφαντες» παραμένουν στο δωμάτιο: τα αεροπορικά ταξίδια και οι κρουαζιέρες. Ακόμη και οι πιο καινοτόμες στρατηγικές δεν μπορούν να αντισταθμίσουν τον αντίκτυπο της αυξημένης άφιξης τουριστών από αέρα και θάλασσα. Χωρίς όρια στον αριθμό επισκεπτών, οι πιο δημοφιλείς ευρωπαϊκοί προορισμοί θα συνεχίσουν να πιέζονται – και οι διαδηλώσεις μάλλον θα συνεχιστούν.

«Θα γίνουν αντιτουριστικές διαδηλώσεις στην Ισπανία και αυτό το καλοκαίρι», λέει η Harvey. «Οι λύσεις χρειάζονται χρόνο για να αποδώσουν. Το κλειδί είναι η επικοινωνία: να κατανοήσουμε γιατί συμβαίνουν αυτά. Δεν στρέφονται κατά των Βρετανών – αλλά για να προστατευθεί η ποιότητα ζωής των κατοίκων».

Και το ερώτημα μένει ανοιχτό: σε 10 χρόνια, θα μιλάμε ακόμα για υπερτουρισμό στα Κανάρια;

Πηγή: bbc

• Βαρκελώνη
• Βερολίνο
• Ελβετία
• Ταξίδια
• τουρισμός
• υπερτουρισμός