Oruc Reis: Γιατί ο Ερντογάν «ψάχνεται» για θερμό επεισόδιο – Διπλωματική αντεπίθεση από την Αθήνα και διεθνής δυσαρέσκεια

Πυρετός σε διπλωματικό επίπεδο επικρατεί στην κυβέρνηση, στον απόηχο της προκλητικής εξόδου του Oruc Reis για έρευνες εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Μία τουρκική πρόκληση που έχει συναντήσει τη σφοδρή διεθνή καταδίκη, όπως αυτή διατυπώνεται τόσο στις τοποθετήσεις των ΗΠΑ, όσο και του Βερολίνου, κάτι που ωστόσο δεν φαίνεται να πτοεί τους Τούρκους, οι οποίοι επιμένουν στην επιθετικότητά τους. Ωστόσο όπως μπορεί να διαπιστώσει κανείς από τις τοποθετήσεις αξιωματούχων της γείτονος, το τουρκικό σύστημα εξουσίας φαίνεται πως χάνει την ψυχραιμία του και προχωρά σε παράλογες καταγγελίες. Γενικότερα, καθώς η σκόνη από την παράνομη NAVTEX κατακάθεται, η εκτίμηση στην οποία συγκλίνουν οι περισσότεροι διεθνολόγοι είναι πως ο Ερντογάν φαίνεται πως εγκλωβίστηκε στον στενό κορσέ στων διερευνητικών επαφών που θα διεξαγόταν με οριοθετημένη ατζέντα και ψάχνει τρόπους ούτως ώστε να απεμπλακεί και να βάλει στο τραπέζι όλο το εύρος των τουρκικών διεκδικήσεων.

Διπλωματική αντεπίθεση και στρατιωτική ετοιμότητα

Η ελληνική κυβέρνηση από την ώρα έκδοσης της νέας NAVTEX έχει επιδοθεί σε μία νέα διπλωματική αντεπίθεση με στόχο τη διεθνή απομόνωση της Τουρκίας. Ενοχλημένη από το γεγονός ότι ενώ οι Τούρκοι την περασμένη εβδομάδα δεσμεύονταν να ανακοινώσουν ημερομηνία έναρξης διερευνητικών επαφών και αντ’ αυτού έστειλαν το Oruc Reis στα ανοιχτά του Καστελόριζου, η Αθήνα θα χρησιμοποιήσει όλα τα διπλωματικά μέσα που έχει στη διάθεσή της ώστε να υψώσει ανάχωμα στις παράλογες απαιτήσεις της Τουρκίας.

Όπως έγραψε το Newpost, ο πρωθυπουργός φαίνεται αποφασισμένος να ζητήσει την άμεση επιβολή κυρώσεων σε βάρος της Τουρκίας. Αυτό έγινε εμφανές και κατά τη συνάντηση που είχε με τον υπουργό Εξωτερικών της Γερμανίας Χάικο Μάας, καθώς ο Κυριάκος Μητσοτάκης, δήλωσε χαρακτηριστικά: «Είχαμε συμφωνήσει με την Τουρκία για τις διερευνητικές επαφές. Όμως αντί για ημερομηνία, έχουμε το Oruc Reis εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Δεν συζητάμε υπό αυτές τις συνθήκες. Προσφέραμε στην Τουρκία μια σαφή επιλογή στην τελευταία σύνοδο κορυφής: Η μια ανανεωμένη εταιρική σχέση ή συνέπειες σε περίπτωση που συνεχιστεί η προκλητικότητα. Η Τουρκία επέλεξε τη δεύτερη οδό».

Στο σημείο αυτό υπενθύμισε την παράγραφο 21 του κειμένου συμπερασμάτων της πρόσφατης Συνόδου Κορυφής, το οποίο αναφέρει ότι η ΕΕ θα χρησιμοποιήσει όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή της σε βάρος της Άγκυρας.

Η τυχόν αναθεώρηση της στάσης της Μέρκελ θα είναι το κλειδί για τις κυρώσεις σε βάρος της Τουρκίας στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο την Πέμπτη και την Παρασκευή καθώς απαιτείται ομοφωνία. Ελλάδα και Κύπρος αναμένεται να θέσουν το θέμα μετ´ επιτάσεως παροτρύνοντας τους άλλους «25» ηγέτες της ΕΕ να μην εξαντληθεί η περίοδος των δύο μηνών που έχει δοθεί στην Τουρκία μέχρι την Σύνοδο Κορυφής του Δεκεμβρίου υπό την προϋπόθεση να σταματήσει τις μονομερείς ενέργειες και να προχωρήσει σε διερευνητικές επαφές με την Ελλάδα. Τίποτα δεν τήρησε. Ο Ερντογάν γράφει τους πάντες εις τα παλαιότερα των υποδημάτων του.

Σε στρατιωτικό επίπεδο, οι Ένοπλες Δυνάμεις παρακολουθούν εκ του σύνεγγυς τις κινήσεις του Oruc Reis. Όπως έγραψε νωρίτερα το Newpost, το  Ελληνικό επιτελείο αρκετές ώρες αν όχι 24ωρα πριν από την έκδοση της παράνομης Τουρκικής navtex γνώριζε ότι η Άγκυρα προετοιμάζεται να “σπάσει” την άτυπη συμφωνία ενόψει των διερευνητικών και να προχωρήσει σε νέα προκλητική ενέργεια με έξοδο του Oruc Reis. Ήδη από τον περασμένο Αύγουστο το σενάριο έκδοσης NAVTEX σε κοντινή απόσταση από το Καστελόριζο είχε εξεταστεί και με τους Έλληνες επιτελείς να έχουν σχεδιάσει τρόπους αντίδρασης.

Και παρά το γεγονός ότι η πλειονότητα των πλοίων του Στόλου είχε αποσυρθεί στους ναυστάθμους, στην «καυτή» περιοχή του ακριτικού συμπλέγματος αλλά και στην ευρύτερη περιοχή παρέμειναν Μονάδες του Πολεμικού Ναυτικού. Μέσα σε ελάχιστες ώρες και επιδεικνύοντας για μία ακόμη φορά άμεσα αντανακλαστικά αναπτύχθηκαν στο Νοτιοανατολικό καταλαμβάνοντας καίριες θέσεις που τους δίνουν τακτικό πλεονέκτημα απέναντι στον κλειστό σχηματισμό των Τουρκικών πλοίων.

Όπως εκτιμά το Ελληνικό επιτελείο, τα επόμενα 24ωρα ο πόλεμος νεύρων στην περιοχή όχι απλά θα συνεχιστεί αλλά ενδεχομένως και να ενταθεί, με τον Τουρκικό στόλο να προκαλεί επιδιώκοντας τη λάθος κίνηση. Σε κάθε περίπτωση το κομβικό σημείο θα είναι εάν η Άγκυρα αποφασίσει να στείλει το ερευνητικό εγγύτερα των 12 μιλίων από το Καστελόριζο.

Διεθνής δυσαρέσκεια

Πέραν των ενεργειών στις οποίες επιδίδεται η ελληνική κυβέρνηση, δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητο το γεγονός ότι και ο διεθνής παράγοντας βρίσκεται σε αναβρασμό μετά τις προκλητικές ενέργειες των Τούρκων. Μπορεί το NATO και ο γενικός του γραμματέας Γενς Στόλτενμπεργκ να διανύουν περίοδο…αφωνίας, ωστόσο ηχηρή ήταν η παρέμβαση των Ηνωμένων Πολιτειών, οι οποίες σημειωτέο διάγουν και προεκλογική περίοδο. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ λοιπόν προχώρησε σε μια ανακοίνωση καταδίκης με γλώσσα στην οποία δεν μας είχε συνηθίσει καθώς είναι ιδιαιτέρως αιχμηρή. Κυρίως όμως αφήνει κατά μέρος τις ίσες αποστάσεις και δείχνει την Άγκυρα ως τον ταραξία στην περιοχή.

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ καταδικάζει τη NAVTEX και κατηγορεί την Άγκυρα ότι υποδαυλίζει την ένταση στην περιοχή. Επίσης τονίζει πως περιπλέκει τις συζητήσεις για λύση.

«Οι Ηνωμένες Πολιτείες αποδοκιμάζουν την ανακοίνωση της Τουρκίας για ανανέωση της ερευνητικής δραστηριότητας σε περιοχές που η Ελλάδα διεκδικεί δικαιοδοσία στην Ανατολική Μεσόγειο. Η ανακοίνωση της Τουρκίας αυξάνει τις εντάσεις στην περιοχή και περιπλέκει την έναρξη των κρίσιμων διερευνητικών επαφών», τονίζεται χαρακτηριστικά, σε μια από τις πιο σκληρές ανακοινώσεις του Στέιτ Ντιπάρτμεντ αναφορικά με τις προκλήσεις της Τουρκίας.

«Εξαναγκασμός, απειλές, εκφοβισμός και στρατιωτική δραστηριότητα δεν θα αμβλύνουν τις εντάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Καλούμε την Τουρκία να τερματίσει αυτήν την εσκεμμένη πρόκληση και να ξεκινήσει αμέσως διερευνητικές συνομιλίες με την Ελλάδα» τονίζεται στην ανακοίνωση.

Από κοντά βρίσκεται και η γερμανική κυβέρνηση, η οποία βρέθηκε εκτεθειμένη, μετά τις προκλήσεις του Ερντογάν. Και αυτό γιατί ενώ η Μέρκελ προσπαθούσε να παίξει το ρόλο της έντιμης διαμεσολαβήτριας στην κρίση, πίεσε να μην υπάρξει αυτόματος μηχανισμός κυρώσεων στην τελευταία Σύνοδο Κορυφής και βλέπει τον Ερντογάν να έχει αθετήσει μία προς μία τις δεσμεύσεις του.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας Χάικο Μάας, εξέφρασε την κατανόησή του για τη στάση της Αθήνας τόσο για το Oruc Reis, όσο και για τα Βαρώσια: «Μας προκάλεσαν εξαιρετική έκπληξη όσα είδαμε τις τελευταίες μέρες από την τουρκική πλευρά, τόσο το άνοιγμα του παραλιακού μετώπου στα Βαρώσια όσο και το γεγονός ότι το Oruc Reis απέπλευσε εκ νέου. Όλα αυτά αντίκεινται στο πνεύμα όσων συμφωνήσαμε, δηλαδή σε κλίμα αξιοπιστίας και εμπιστοσύνης να προσπαθήσουμε με διπλωματικά μέσα να  αποκλιμακώσουμε την ένταση της διαμάχης.Γι’ αυτό έχω μεγάλη κατανόηση αν τώρα στην Αθήνα επικρατεί όχι μόνο έκπληξη, αλλά και θυμός, καθώς εκ νέου -δεν είναι η πρώτη φορά- με προκλήσεις από την τουρκική πλευρά όσα είχαμε δρομολογήσει κατ’ αρχάς διακόπηκαν».

Χάνουν την ψυχραιμία τους

Και μπορεί οι Τούρκοι να εμφανίζονται αποφασισμένοι να τραβήξουν στα άκρα το σκοινί της έντασης, ωστόσο βλέπουν με ανησυχία το γεγονός ότι έχουν απομονωθεί διπλωματικά στην περιοχή και φυσικά χάνουν την ψυχραιμία τους. Χαρακτηριστικό ήταν το παραληρηματικό σχόλιο του εκπροσώπου του AKP Ομέρ Τσελίκ ο οποίος χαρακτήρισε βλακώδεις» τις ανακοινώσεις ΗΠΑ και Γερμανίας αβάσιμες και «είναι σαν να έχουν γραφτεί από το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών.

Μάλιστα, ανέφερε πως ΗΠΑ και Γερμανία είναι σαν να έκαναν «copy paste» από το ελληνικό ΥΠΕΞ. Ο Ομέρ Τσελίκ δεν έμεινε εκεί και επιστρέφοντας στην πολεμική ρητορική είπε πως «όπως έχουμε να δώσουμε απάντηση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, έχουμε να δώσουμε απάντηση και στο μέτωπο.

Από κοντά ήταν και ο υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου, ο οποίος αντέδρασε με πάρα πολύ έντονο τρόπο στην επισήμανση της σουηδής ομολόγου του για τις προκλήσεις της Τουρκίας στην περιοχή. «Προειδοποιούμε την Τουρκία να αποσυρθεί από τη Συρία», είπε η Λίντε για να λάβει την οργισμένη – στα όρια του παραληρήματος απάντηση του Τσαβούσογλου, με αρκετές αναφορές και στην σοβούσα ελληνοτουρκική κρίση. «Θέλετε να αποσυρθούμε από τη Συρία, με ποια δικαιοδοσία;», διερωτήθηκε ο Τούρκος ΥΠΕΞ .

Στη συνέχεια, κλιμακώνοντας ακόμη περαιτέρω, ο Τσαβούσογλου, απάντησε και στις αναφορές για την Κύπρο: «Λέτε ότι η Κύπρος είναι κυρίαρχο κράτος. Γιατί δεν μιλάτε για τα δικαιώματα των τουρκοκύπριων; Δεν έχουν δικαίωμα στον διαμοιρασμό των υδρογονανθράκων στην περιοχή; Γιατί δεν δίνετε έμφαση στο δίκαιο διαμοιρασμό; Γιατί συμβαίνει αυτό; Μιλήσατε για αλληλεγγύη από την ΕΕ. Η αλληλεγγύη τυφλώνει την ΕΕ, όταν είναι άδικη και απομακρύνεται από τη δικαιοσύνη. Η εκτίμηση πως ότι κάνει η ελληνική πλευρά είναι σωστό, είναι λάθος. Γιατί δεν κριτικάρετε την Ελλάδα όταν βουλιάζει βάρκες και σκοτώνει πρόσφυγες;»

Εγκλωβισμένος στο στενό κορσέ των διερευνητικών ο Ερντογάν

Γιατί όμως ο Ερντογάν έβγαλε με αιφνιδιαστικό τρόπο το Oruc Reis και κλιμάκωσε τόσο πολύ την ένταση μέσα σε ένα τόσο μικρό χρονικό διάστημα; Όλες οι απόψεις συγκλίνουν στο γεγονός ότι τελικά το πλαίσιο διαπραγμάτευσης όπως ορίστηκε μέσω των διερευνητικών επαφών -που έχουν μπει στον «πάγο»- τελικά ήταν στενός κορσές για την Τουρκία. Και αυτό γιατί όπως έχει υπογραμμιστεί και στα συμπεράσματα της Συνόδου Κορυφής, αφορά μόνο στον καθορισμό υφαλοκρηπίδας και θαλασσίων ζωνών. Με άλλα λόγια, με την έξοδο του Οruc Reis η Άγκυρα επιδιώκει με εκβιαστικό τρόπο τη διεύρυνση της ατζέντας και ενδεχομένως μια άλλου τύπου διαπραγμάτευση, πολιτική [π.χ. διεθνής διάσκεψη για την Ανατολική Μεσόγειο] και όχι τεχνοκρατική/διπλωματική. Έτσι, και σε συνδυασμό με τις στρατιωτικού τύπου προκλήσεις θα μπορέσει να απλώσει στο τραπέζι όλες τις τουρκικές διεκδικήσεις και να συζητήσει σε ένα πολυμερές επίπεδο, με τα ανάλογα παζάρια ώστε να βρουν στήριξη τα παράλογα αιτήματα της Άγκυρας.

Η επιλογή της Αθήνας να μην προχωρήσει σε διεθνές επεισόδιο αλλά και η κίνησή της να στείλει στην περιοχή όλο τον ελληνικό στόλο και όχι απλά ένα σκάφος να παρατηρεί από μακριά έφερε σε δύσκολη θέση τον Ερντογάν, εκτίμησε μιλώντας στον ΣΚΑΪ ο καθηγητής Άγγελος Συρίγος.«Αυτό έφερε σε δύσκολη θέση τον Ερντογάν ο οποίος αμφιταλαντεύτηκε ως προς το τι θα κάνει και έγινε πλέον ευάλωτος σε διπλωματικές πιέσεις. Στο τέλος της ημέρας παγιδεύτηκε στη λογική των διερευνητικών συνομιλιών καθώς ήταν το μόνο σχήμα που υπήρχε πάνω στο τραπέζι», τόνισε ο κ. Συρίγος.

• Oruc Reis
• διερευνητικές
• Καστελόριζο
• Τουρκία