Δημοσίευση: ’
Ανάλυση: Το Ιράν «σφίγγει» τα στενά – Ορμούζ και Μπαμπ αλ-Μαντάμπ μαζί: Το εφιαλτικό σενάριο – Ο ρόλος των Χούθι και το παγκόσμιο ρίσκο – Σε αδιέξοδο ο Τράμπ
Η σύγκρουση με επίκεντρο το Ιράν μετατρέπεται σε πόλεμο ελέγχου των θαλάσσιων αρτηριών της παγκόσμιας οικονομίας.
Η σύγκρουση με επίκεντρο το Ιράν μετατρέπεται σε πόλεμο ελέγχου των θαλάσσιων αρτηριών της παγκόσμιας οικονομίας.
Δεν πρόκειται πλέον για έναν «παραδοσιακό» πόλεμο μεταξύ κρατών. Η σύγκρουση με επίκεντρο το Ιράν μετατρέπεται σε πόλεμο ελέγχου των θαλάσσιων αρτηριών της παγκόσμιας οικονομίας. Το Στενό του Ορμούζ και το Μπαμπ αλ-Μαντάμπ βρίσκονται ταυτόχρονα στο επίκεντρο, δημιουργώντας ένα σπάνιο και εξαιρετικά επικίνδυνο σενάριο: διπλή πίεση σε ενέργεια και εμπόριο, με άμεσες συνέπειες για τις αγορές, τις τιμές και τη γεωπολιτική ισορροπία.
Δύο στενά – Μια στρατηγική ασφυξίας
Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί τον πιο κρίσιμο ενεργειακό κόμβο του πλανήτη. Από εκεί διέρχεται περίπου το 20%-25% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου και σημαντικό ποσοστό LNG. Οποιαδήποτε διαταραχή δεν επηρεάζει μόνο την περιοχή, αλλά ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία.
Στην άλλη πλευρά, το Μπαμπ αλ-Μαντάμπ λειτουργεί ως «πύλη» προς την Ερυθρά Θάλασσα και τη Διώρυγα του Σουέζ. Πρόκειται για κρίσιμο διάδρομο για εμπορευματοκιβώτια και βιομηχανικά φορτία, με περίπου το 12%-15% του παγκόσμιου εμπορίου να εξαρτάται από αυτή τη διαδρομή.
Η ταυτόχρονη αποσταθεροποίηση και των δύο στενών δεν είναι απλώς γεωπολιτικό γεγονός. Είναι σενάριο συστημικού σοκ.
Ορμούζ: Απειλή ή «ελεγχόμενη» κυριαρχία;
Το νέο στοιχείο στην κρίση είναι ότι το Ιράν δεν περιορίζεται σε απειλές για κλείσιμο του Ορμούζ. Αντίθετα, επιχειρεί να επιβάλει ένα καθεστώς επιλεκτικού ελέγχου.
Σύμφωνα με διεθνή μέσα, πλοία κινούνται πλέον υπό αυξημένη επιτήρηση από τους Φρουρούς της Επανάστασης, ενώ καταγράφονται περιπτώσεις ελέγχων, καθυστερήσεων και «κατευθυνόμενων» διελεύσεων. Σε ορισμένες περιπτώσεις γίνεται λόγος ακόμη και για ανεπίσημα «διόδια» ασφαλούς διέλευσης.
Η στρατηγική αυτή είναι πιο σύνθετη από ένα απλό μπλοκάρισμα:
Το Ιράν επιδιώκει να ελέγχει ποιος περνά και ποιος όχι, μετατρέποντας το στενό από διεθνή διάδρομο σε εργαλείο πίεσης.
Χούθι: Ο πολλαπλασιαστής της κρίσης
Η εμπλοκή των Χούθι από την Υεμένη αλλάζει δραματικά τις ισορροπίες.
Με πρόσφατες επιθέσεις και απειλές για κλιμάκωση, οι Χούθι δηλώνουν έτοιμοι να στοχοποιήσουν πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα, ειδικά αν ενισχυθεί η δυτική στρατιωτική παρουσία ή χρησιμοποιηθεί η περιοχή για επιχειρήσεις κατά του Ιράν.
Η σημασία τους δεν είναι μόνο πολιτική. Είναι επιχειρησιακή:
- Έχουν ήδη αποδείξει ότι μπορούν να πλήξουν εμπορικά πλοία
- Έχουν αναγκάσει μεγάλες ναυτιλιακές να αλλάξουν διαδρομές
- Έχουν συμβάλει σε κατάρρευση της κυκλοφορίας στο Μπαμπ αλ-Μαντάμπ σε προηγούμενη φάση της κρίσης
Με άλλα λόγια, δεν αποτελούν θεωρητική απειλή, αλλά ενεργό παράγοντα αποσταθεροποίησης.
Διπλό «σφίξιμο»: Το εφιαλτικό σενάριο
Το πιο ανησυχητικό σενάριο για τη διεθνή κοινότητα δεν είναι το πλήρες κλείσιμο ενός στενού, αλλά η ταυτόχρονη πίεση και στα δύο.
Στο Ορμούζ, το Ιράν μπορεί να χρησιμοποιεί:
- στρατιωτική απειλή
- ελέγχους ναυσιπλοΐας
- νομικές αμφισβητήσεις
Στο Μπαμπ αλ-Μαντάμπ, οι Χούθι μπορούν να εφαρμόζουν:
- επιθέσεις με drones και πυραύλους
- στοχευμένες επιθέσεις σε εμπορικά πλοία
- διαρκή αποσταθεροποίηση της ναυσιπλοΐας
Το αποτέλεσμα είναι ένα «διπλό choke point», όπου η παγκόσμια οικονομία πιέζεται ταυτόχρονα από δύο σημεία.
Οι αγορές και η ναυτιλία ήδη αντιδρούν
Οι εξελίξεις δεν μένουν σε επίπεδο θεωρίας.
- Η ναυτιλία αποφεύγει όλο και περισσότερο την Ερυθρά Θάλασσα
- Η κίνηση στο Ορμούζ εμφανίζει δραματική μείωση
- Τα ασφάλιστρα μεταφοράς εκτοξεύονται
- Πλοία απενεργοποιούν σήματα εντοπισμού για λόγους ασφαλείας
Οι αγορές ενέργειας ήδη αποτιμούν τον κίνδυνο, με έντονες διακυμάνσεις σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο.
Διεθνής αντίδραση: Χωρίς εύκολη λύση
Η διεθνής κοινότητα δείχνει να κινείται περισσότερο προς τη διαχείριση της κρίσης παρά προς την επίλυσή της.
- Ο ΟΗΕ εξετάζει μηχανισμούς διασφάλισης της ναυσιπλοΐας
- Οι δυτικές δυνάμεις ενισχύουν τη στρατιωτική παρουσία
- Ωστόσο, δεν υπάρχει σαφής στρατηγική αποκλιμάκωσης
Την ίδια στιγμή, η Ουάσιγκτον βρίσκεται μπροστά σε ένα δίλημμα:
κλιμάκωση με υψηλό ρίσκο ή διαπραγμάτευση με πολιτικό κόστος.
Το συμπέρασμα
Ο πόλεμος με το Ιράν δεν εξελίσσεται απλώς σε στρατιωτική σύγκρουση. Μετατρέπεται σε σύγκρουση ελέγχου των βασικών αρτηριών της παγκόσμιας οικονομίας.
Το Ορμούζ ελέγχει την ενέργεια.
Το Μπαμπ αλ-Μαντάμπ ελέγχει το εμπόριο.
Και οι Χούθι λειτουργούν ως ο κρίσιμος συνδετικός κρίκος που μπορεί να ενοποιήσει τα δύο μέτωπα.
Αν αυτό το σενάριο παγιωθεί, τότε οι επιπτώσεις δεν θα περιοριστούν στη Μέση Ανατολή. Θα μεταφερθούν σε κάθε οικονομία, σε κάθε καταναλωτή, σε κάθε κράτος.
Η ουσία είναι μία: ο πόλεμος με το Ιράν έχει ήδη μετατραπεί σε πόλεμο γύρω από τη γεωγραφία της παγκόσμιας οικονομίας. Το Ορμούζ είναι το κουμπί της ενέργειας. Το Μπαμπ αλ-Μαντάμπ είναι το κουμπί του εμπορίου. Και οι Χούθι είναι ο παίκτης που μπορεί να ενώσει τα δύο πεδία πίεσης σε ένα ενιαίο μέτωπο.
Γι’ αυτό και η είσοδός τους δεν είναι απλώς «άλλη μία περιφερειακή εμπλοκή». Είναι το σημείο όπου η ιρανική στρατηγική αποκτά βάθος. Αν το Ιράν κρατά τον λαιμό της αγοράς από το Ορμούζ και οι Χούθι πιέσουν ξανά την Ερυθρά Θάλασσα, τότε η Δύση δεν θα αντιμετωπίζει μόνο πολεμική κλιμάκωση. Θα αντιμετωπίζει αλυσιδωτό σοκ σε πετρέλαιο, LNG, ασφάλιστρα, ναύλα, λιπάσματα, τρόφιμα και πληθωρισμό.
Η κρίση δεν είναι περιφερειακή. Είναι παγκόσμια με τον Τράμπ να βρίσκεται σε αδιέξοδο.
Και το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρξει νέα κλιμάκωση.
Αλλά ποιος μπορεί – και αν μπορεί – να αποτρέψει τη μετατροπή των δύο στενών σε μόνιμο μηχανισμό πίεσης της παγκόσμιας οικονομίας.
ολες οι ειδησεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, στο Newpost.gr